Uitvoeringskracht

Veel overheden worstelen met de uitvoeringskracht in het fysieke domein. De ruimtelijke professionals die wij dagelijks spreken bevestigen dit: in een tijd waarin ruimtelijke vraagstukken steeds integraler en ambitieuzer worden benaderd op de tekentafel, is uitvoeringskracht de sleutel naar het behalen van die (integrale) ambities. Maar juist die kracht is vaak moeilijk te ontsluiten.

Wij helpen overheden stappen zetten naar het versterken van uitvoeringskracht in het fysieke domein.

Adviesbureau uitvoeringskracht gemeenten

Jeroen Niemans Partner Fysieke Leefomgeving.

Wat is uitvoeringskracht
Uitvoeringskracht in het fysieke domein is simpelweg het vermogen om taken en projecten effectief en efficiënt uit te voeren. Wat krijg je nu écht voor elkaar? Het is essentieel voor het realiseren van je beleidsambities. Het omvat niet alleen de implementatie van beleid en projecten, maar ook het efficiënt beheren van middelen zoals personeel, kennis en financiën.

Uitvoeringskracht in het fysieke domein is zowel krachtig vanwege de toenemende integrale kijk op vraagstukken. Maar juist daar zit ook de uitdaging: door de stapeling van ambities op landelijk, regionaal en lokaal niveau lopen overheden aan tegen beperkte personele (uitvoerings)capaciteit, tekort aan specifieke expertise, ontoereikende organisatie van binnen of tussen organisaties en financiële grenzen.

Om de uitvoeringskracht in de (groeiende) complexiteit van de ruimtelijke opgaves te versterken constateren veel overheden dat zij zelf aan de slag moeten. De vraag is vaak: waar beginnen we? 

Waarom werken aan uitvoeringskracht
Het antwoord op de vraag waarom werken aan uitvoeringskracht? is simpel: zonder uitvoeringskracht geen resultaat. Wij zien het versterken van uitvoeringskracht als belangrijke sleutel voor het behalen van ambities. We zien dat de schoen wringt, maar waar precies?

Afstemming als noodzakelijk kwaad: een reactieve uitvoering
De ambitie om integraler te werken en sterker samen te werken met de markt en samenleving kan leiden tot kwaliteitsverbetering en versnelling, maar brengt ook uitdagingen met zich mee. Meer afstemming en complexiteit in organisaties en projecten kunnen juist vertraging veroorzaken en kansen laten liggen. Sectorale benaderingen en het gefragmenteerde denken binnen besturen maken het moeilijk om beleid effectief te integreren. Dit vraagt om strategie, snelheid, de juiste middelen en moed om kansen te grijpen, ondanks de uitdagingen in de uitvoering.

Flexibiliteit is de nieuwe kwaliteitsnorm 
De kernopgave voor overheden is het leveren van kwaliteit en tegelijkertijd het waarmaken van de belofte als betrouwbare instantie. Dit ‘waarmaken’ gebeurt in de uitvoering, een term die draait om daden, niet enkel beloften. De hedendaagse context vereist een aanpak die verder kijkt dan kwantitatieve doelstellingen, zoals het bouwen van nieuwe woningen, en focust op de kwaliteit van beleid, zoals het creëren van een duurzame leefomgeving. Dit vraagt om flexibiliteit en aangepaste sturing in de uitvoering, waarbij een uitvoerbaarheidstoets of een nieuwe visie op ambities mogelijk nuttig kan zijn.

Behoefte aan eenvoud in uitdijende organisaties
De complexiteit van organisaties is toegenomen door verschillende factoren, waaronder sectorale beleidssturing met meerdere programma’s die elk hun eigen beleid en financiering hebben. Dit leidt tot fragmentatie en soms tegenstrijdige uitkomsten. Ook draagt de toevoeging van meerdere managementlagen en principes bij aan deze complexiteit, resulterend in meer coördinatie en overleg. Overmatige en ingewikkelde regelgeving hindert effectieve uitvoering. Vaak wordt gereageerd op nieuwe uitdagingen door extra programma’s of projecten te starten, wat de complexiteit vergroot. Eenvoud en duidelijkheid worden steeds belangrijker in het sturen van publieke organisaties, vooral in het fysieke domein, wat sterke keuzes en leiderschap vereist. 

Drie routes naar uitvoeringskracht

Route #1 Structureel versterken van de samenwerking  
 “Als je niet weet wat het belang of doel van de ander is, dan is het onmogelijk om een gedeeld resultaat te boeken” – uit de praktijk 

Resultaten boeken op de ruimtelijke​ opgaven kun je nooit alleen, dat vraagt​ altijd om samenwerking vanuit een gedeelde ​ambitie. Zowel binnen de eigen ambtelijke organisatie is daar winst te behalen, bijvoorbeeld​door ontschotten en meer aandacht voor integrale oplossingen. Maar zeker ook in de samenwerking met netwerkpartners en bewoners. Uitvoeringskracht vraagt om aandacht voor het verbeteren van de samenwerking, zowel binnen als buiten.​  

Hoe kun je dat doen?  
Bouw aan allianties. Voor overheden is het cruciaal om bij grote ruimtelijke projecten in netwerkverband te werken. Dit vereist constante aandacht voor het bouwen en onderhouden van allianties met diverse partijen. Succesvolle voorbeelden, zoals de Triple Helix in Eindhoven, tonen aan dat dergelijke netwerken essentieel zijn voor uitvoeringskracht. Deze netwerken zijn vooral effectief bij het snel opschalen van projecten gericht op circulaire economie, huisvesting van specifieke doelgroepen of het versnellen van woningbouw. Een uitdaging hierbij is het overwinnen van interne segmentatie binnen overheidsorganisaties, om zo een coherent en effectief contactpunt voor externe partners te vormen. Centraal stellen van allianties in besluitvorming is daarom een kernopdracht voor professionals en organisaties in het ruimtelijk domein. 

Route 2# Zet de verbinding van beleid en uitvoering centraal  
“Veel aandacht is de laatste jaren uit gegaan naar planontwikkeling en visies: daar is in beperkte mate rekening gehouden met de uitvoerbaarheid” – uit de praktijk 

Over de grote strategische​ opgaven zijn we het snel eens.​ Bijvoorbeeld over de woningbouw-opgave, energietransitie en de klimaatambities. Maar de ​sleutel tot uitvoeringskracht zit in de vertaling naar wat dit betekent voor plannen en projecten. ​Bij stapeling van opgaven ligt daar vertraging of onduidelijkheid op de loer. Kennis en ervaring vanuit de uitvoering wordt te weinig ingezet als startpunt voor beleid. Dit vraagt om het versterken van de samenhang tussen beleid en de uitwerking daarvan in de uitvoering.   

Hoe kun je dat doen?   
Bouw een structuur voor continue gesprek met de uitvoering. Het overbruggen van de kloof tussen beleid en uitvoering vraagt om een gestructureerde aanpak. Het is belangrijk om een permanente dialoog tussen beleidsmakers en uitvoerders te faciliteren. Dit kan door het inrichten van een systeem voor monitoring en het creëren van vaste momenten voor overleg, geïntegreerd in de beleidscyclus. De leiding van organisaties moet hier actief op sturen, onder andere door beleidsvoorstellen met onvoldoende uitvoeringsdetails terug te sturen. Het vieren van successen in de uitvoering is ook cruciaal om de waarde van praktische uitvoering te benadrukken. 

Route #3 Geef vakmensen de ruimte om te bouwen aan ambities   
“Er is behoefte aan ruimtelijk vakmanschap passend bij de huidige context, zoals de vaardigheid te kunnen  schakelen in rollen en het smeden van coalities om te komen tot besluiten” – uit de praktijk 

 Of we er in slagen om​ de uitvoeringskracht te vergroten, is in grote mate afhankelijk van het vakmanschap van de ruimtelijke professional. Zeker ​in tijden van krapte op de arbeidsmarkt en beperkte ambtelijke capaciteit. De schaarste ​gaan we op korte termijn niet oplossen, dus is het investeren in ruimtelijk vakmanschap de kortste route naar het boeken van resultaten buiten. ​  

Hoe kun je dat doen?  
Haast je langzaam. Te ambitieuze doelen kunnen verlammend werken. Er is een neiging om snel te handelen zodra politieke ambities zijn geformuleerd, maar de uitvoering blijkt vaak complex. Er wordt voorgesteld een ‘doorschakelfase’ in te bouwen na het vaststellen van doelen, om effectieve methoden te onderzoeken en ontwikkelen. Deze fase moet ruimte bieden voor het uitwisselen van oplossingen binnen kennisnetwerken, wat kan helpen om ambities sneller en efficiënter te realiseren. 

Onze expertise
Er is niet één ‘quick fix’ is om tot meer uitvoeringskracht te komen. Onze conclusie: het vergroten van de uitvoeringskracht is hard werken, het is geen sprint maar vraagt om meerdere stapjes op een lange weg de goede richting in.   

  1. Ontwikkelen en verbeteren van omgevingsbeleid dat realisatie helpt: samen met gemeenten werken we aan een omgevingsvisie, -programma en –plan dat sterk uitvoeringsgericht is. Daarbij richten slaan we bruggen tussen alle vakgebieden en afdelingen die bij moeten dragen aan de uitvoering. Kortom, we kijken niet alleen naar wat de organisatie wíl bereiken, maar ook wat men daadwerkelijk kan bereiken. 
  2. Realisatiekracht concretiseren in werkprocessen: juist in de (bestaande) werkprocessen zit een belangrijke sleutel om realisatiekracht te versterken. Wij helpen met het evalueren van de kansen voor het versterken van realisatiekracht in de bestaande werkprocessen. En we geven samen bestaande en nieuwe werkprocessen zo vorm dat realisatie voorop staat. Hoe ga je als organisatie bijvoorbeeld om met nieuwe initiatieven? En welke stappen kun je in je proces opnemen om te zorgen dat een initiatief aan het eind van de rit daadwerkelijk gerealiseerd kan worden?
  3. Samenwerking tussen afdelingen verbeteren: We helpen met het inrichten van een organisatie die leidt tot een continue dialoog tussen beleidsmakers en uitvoerders, met vaste momenten voor overleg en monitoring. Daarvoor is de juiste structuur nodig, maar vooral de juiste voorwaarden om dit gesprek goed te kunnen voeren zijn hier van essentieel belang. Een overlegtafel waar de cruciale zaken niet boven, maar onder tafel blijven liggen helpt niet bij het versterken van de uitvoeringskracht. Een goed voorbeeld is de realisatie van een omgevingstafel waar initiatiefnemer, samen met beleid én uitvoering aan tafel zitten.
  4. Bouwen aan externe samenwerking: Samenwerking is het sleutelwoord voor uitvoeringskracht. Dat geldt binnen de ambtelijke organisatie, maar juist ook tussen netwerkpartners. We helpen met het (inhoudelijk) optimaliseren en inrichten van samenwerkingen. In andere woorden: wie is er op welk moment aan zet, en aan welke tafel wordt dit besproken? Maar ook: hoe kun je bij – schijnbaar – tegengestelde belangen goede samenwerking vormgeven?
  5. Opleiding omgevingsprofessional: Uitvoeringskracht is wordt niet alleen gevormd door de wijze waarop je bent georganiseerd, in onze ervaringen in de praktijk blijkt dat ruimte voor vakmanschap essentieel is voor uitvoeringskracht. We helpen daarom met het versterken van vakmanschap van ruimtelijke professionals. In deze opleiding gaan we aan de slag met het type ruimtelijk vakmanschap dat nodig is om uitvoeringskracht te versterken. Deelnemers uit verschillende afdelingen – van beleid tot uitvoering – leren samen. 

Waarom kiezen voor Hiemstra & De Vries

  • Wij helpen je met het versterken van uitvoeringskracht. Onze expertise en ervaring in het ondersteunen van overheids- en andere organisaties is gericht op het realiseren van concrete en duurzame resultaten.
  • We bieden op maat gemaakte oplossingen die aansluiten bij de uitdagingen van jouw organisatie.
  • Onze benadering is gericht op samenwerking, innovatie en het ontwikkelen van praktische strategieën die leiden tot meetbare verbeteringen in de uitvoering.
  • Met een focus op het versterken van zowel individuele vaardigheden als organisatorische processen, zijn we een waardevolle partner voor organisaties die streven naar optimalisatie van hun uitvoeringskracht.  

Wil je een vrijblijvend adviesgesprek inplannen?

Neem contact op met Jeroen.

  • 06-15414865

Houd onze LinkedIn pagina in de gaten voor updates over uitvoeringskracht in de publieke sector.

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries