Stedelijke regie

Gemeentes werken aan meerdere opgaves die niet los van elkaar te zien zijn, en die zij dus ook in samenhang willen aanpakken. Omdat niet alles tegelijk kan, moeten er keuzes gemaakt worden. In de praktijk zien we dat die keuzes vaak per beleidsdomein of uitvoeringsproject worden gemaakt, en dus niet in samenhang. Een echt integrale aanpak ontbreekt. Stedelijke regie moet van management tot uitvoering leiden tot betere prioritering en helpt om de integrale gemeentelijke ambities waar te maken. Om stedelijke regie te organiseren is een stedelijke programmering onmisbaar. Hiermee weeg je keuzes die je maakt af binnen de gehele stedelijke context

Adviesbureau stedelijke regie

Wat is stedelijke regie?
Stedelijk regie in de fysieke leefomgeving gaat in essentie over het maken van realistische keuzes in een organisatie die zo is ingericht dat deze keuzes ook eenvoudiger gemaakt kúnnen worden. Dat is de stedelijke regie, en die moet leiden tot betere prioritering en daadwerkelijke realisatie van stedelijke ambities.

Onmisbaar binnen de stedelijke regie, is stedelijk programmeren. Dat is een werkwijze die de integrale stedelijke ambities met de uitvoeringspraktijk verbindt. Door nadrukkelijk de verbinding tussen ambities en praktijk te leggen, kunnen gemeentes efficiënter, waarachtiger en kwalitatief beter sturen op de uitvoering van de stedelijke ambities, en dus op resultaat. Vanuit een helder stedelijk afwegingskader wordt bekeken op welke (uitvoerings)projecten nu en in de toekomst capaciteit en middelen worden ingezet. Hierdoor voorkom je dat er te veel vraagstukken en oplossingen naast elkaar lopen die niet allemaal tegelijk uitvoerbaar zijn. Bijvoorbeeld door beperkte capaciteit, een tekort aan middelen of ruimtelijke beperkingen, of botsende ambities.

Met stedelijke regie en de programmering die daarbij komt kijken, worden keuzes strategisch en in samenhang gemaakt. Sterker nog, slimme stedelijke regie leidt tot het behalen van meer ambities, die ook nog eens sneller en beter worden gerealiseerd.

Waarom werken aan stedelijke regie?
Veel gemeentes hebben de afgelopen jaren keihard gewerkt aan hun ruimtelijke ambities. Naast de vele lokale ambities, heeft ook het Rijk meer regie gepakt op de fysieke leefomgeving. Ruimtelijke afdelingen zijn hierdoor in de afgelopen jaren vaak stevig gegroeid. Daarmee is niet alleen het aantal en soort ruimtelijke keuzes een uitdaging, maar ook de snelle groei van (nieuw) personeel binnen het ruimtelijke domein. Wij zien in de praktijk dat de snelle groei er in verschillende organisaties toe heeft geleid dat verantwoordelijkheden diffuus zijn belegd. Dit schept onduidelijkheid, wat het maken van de vaak toch al ingewikkelde keuzes niet makkelijker maakt. Met het veranderend economisch tij en zicht op het ravijnjaar, wordt prioritering nog relevanter. Daarbij speelt ook de groeiende schaarste op de arbeidsmarkt een belangrijke rol. Veel organisaties in het ruimtelijke domein en externe partners hebben te maken met een capaciteitstekort. Met de toenemende vergrijzing is de verwachting dat de tekorten verder oplopen.

De conclusie is: onze ambities stijgen en de schaarste op de arbeidsmarkt neemt toe; er moeten keuzes worden gemaakt. Stedelijke regie helpt gemeentes om het hoge ambitieniveau vast te houden in een tijd van toenemende personeelsschaarste. Het uitgangspunt daarbij is de combinatie van prioriteit en uitvoerbaarheid.

Drie bouwstenen voor stedelijke regie 

Richting voor de ontwikkeling van de stad; een kader om af te kunnen wegen 
Welke kant wil je op en welke stedelijke ambities streef je op de korte en lange termijn na? Het antwoord op die vragen dient als kader voor stedelijke regie. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk stuit je regelmatig op tegengestelde beleidsambities. Vaak lost een overkoepelend visiedocument deze tegenstellingen niet op: zo’n document is niet bedoeld om stevige keuzes te maken, maar bepaalt vooral de richting die je vaart bij het afwegen van (tegengestelde) ambities. Om die keuzes wel te kunnen maken, is een stevig afwegingsproces cruciaal. Dus: Welke keuze past het beste bij de richting die we op willen met de beperkte ruimte, capaciteit en middelen die we hebben?

Sturingsinformatie én stedelijke mandatering; kunnen en mogen kiezen
Stedelijke programmering is een voortdurende taak. De context verandert steeds: Het ene project loopt vertraging op door een Raad van State-procedure, in het andere project blijkt er in de ontwerpfase dat er te weinig ruimte is in de ondergrond, en in weer een ander project wordt de koers gewijzigd door de komst van een nieuw college. Om te zorgen dat er behalve op project- of beleidsniveau ook stedelijk wordt afgewogen, is het verkrijgen van de juiste informatie op de juiste tafel van essentieel belang. Immers, wat je niet weet kun je niet afwegen.

Deze informatie wordt waardevol als de organisatie zo is ingericht dat zij kan erop kan sturen. Denk hierbij aan een ondersteunende structuur en voldoende capaciteit voor het agenderen van stedelijke afwegingen. Maar ook mandatering en heldere escalatielijnen zijn essentieel. Wie maakt uiteindelijk de afweging op stedelijk niveau? Zijn dat de “sectorale beleidsverantwoordelijken” of de “gebiedsmanagers” die zich met de uitvoering van de stedelijke ontwikkeling bezighouden? En wat vraagt dit van het samenspel met individuele portefeuillehouders? Wie spreekt hen aan op hun verantwoordelijkheid? En wie adviseert het college over de stedelijke afwegingen in relatie tot de realisatie van hun ambities?

Samenwerking & cultuur van stedelijke afweging; samen prioriteren 
Prioritering en realisatie van integrale stedelijke ambities lukt niet alleen. Daar is stevige interne én externe samenwerking voor nodig. Externe partners hebben daarbij te maken met hun eigen organisatie en context, die soms vertragend werkt en dus consequenties heeft voor de te realiseren ambities. Tegelijk moeten partners zich ervan bewust zijn en accepteren dat er in sommige gevallen niet in hun voordeel, maar in het stedelijke belang geprioriteerd wordt. Dat vraagt om een ander gesprek tussen gemeente en externe partij.
Ook intern is samenwerking essentieel om stedelijke programmering te laten slagen. Dat betekent niet dat je het altijd met elkaar eens hoeft te zijn, maar dat wanneer je het met elkaar oneens bent, de afweging in de stedelijke context wordt gemaakt en die afweging bepalend is voor de keuzes die je maakt. Het komt erop neer dat de realisatie van stedelijke regie voor een belangrijk deel mensenwerk is.

Onze expertise
Wij kunnen bijdragen aan het realiseren of versterken van stedelijke regie in jouw organisatie. Dat doen we door:

  •  Versterken van leiderschap in het stedelijk sturen door beslissers te helpen om betere keuzes te organiseren en te maken. We leren je hoe je afwegingen maakt binnen jouw eigen domein in relatie tot de stedelijke doelstellingen en ambities. Bijvoorbeeld: hoe ga je om met een bestuurlijke wens die ingaat tegen de bredere stedelijke ambities? Een partner die binnen de grenzen van de kavel redeneert? Hoe zorg je dat de juiste beslissingen door de juiste mensen op de juiste plek worden genomen?
  • Werken aan de (bestaande) structuur om stedelijk sturen mogelijk te maken. De effectiviteit van stedelijke sturing is sterk afhankelijk van hoe een organisatie is vormgegeven. Is de manier waarop jullie de organisatie en de mandaten hebben ingericht toegerust op de doelstellingen van stedelijke sturing? Waar moeten welke besluiten op tafel komen? Wie heeft mandaat? En lopen de lijnen zoals we willen dat ze lopen? Wij helpen antwoord geven op deze vragen, en ondersteunen bij het aanbrengen van een structuur die stedelijke sturing ondersteunt.
  • Samen werken aan een instrumentarium voor stedelijke programmering: we maken de vertaling van beleid naar het kader waarmee binnen jouw organisatie stedelijk programmeren kan worden toegepast. Hoe ziet stedelijke programmering er voor jouw gemeente uit?
  • Versterken van informatielijnen om stedelijk te sturen: hoe zorg je ervoor dat je binnen je interne en externe netwerk de juiste informatiestromen ontwikkelt om de afweging integraal en afgewogen tegen de korte en de lange termijn te maken.
  • Brug slaan tussen verschillende organisatieonderdelen: stedelijke regie is alleen waardevol als de gemaakte prioritering afgewogen is tegen het brede kader van de organisatie. Immers, als er in een ander organisatieonderdeel geen capaciteit is die je wel nodig hebt, kun je nog steeds niet uitvoeren. Maar hoe sla je die brug? En welk type brug past het beste bij jullie vraag?
  • Stedelijke regie en de politiek: begeleiden van colleges en raadsleden om stedelijke sturing ook in het politiek opdrachtgeverschap te integreren. Wat vraagt stedelijke sturing van bestuurders? En hoe adviseer je een bestuurder goed om te komen van stedelijke afwegingen?

Waarom kiezen voor Hiemstra & De Vries
Hiemstra & De Vries helpt je om stedelijke sturing praktisch handen en voeten te geven binnen jouw organisatie. Idealiter zou er één blauwdruk bestaan over hoe je stedelijke regie en stedelijk programmeren inricht. Een blauwdruk die van toepassing is op alle ruimtelijke en stedelijke directies en afdelingen in het land. Zo’n blauwdruk zou echter geen recht doen aan de diversiteit aan publieke organisaties en hun verschillende contexten. En ook niet aan de verschillende politiek- bestuurlijke culturen. Ook zou zo’n blauwdruk voorbijgaan aan de succesvolle manier waarop de afgelopen jaren op zoveel plekken is gewerkt aan de ruimtelijke – en stedelijke ontwikkeling. Maatwerk is het devies, en dat maatwerk kunnen wij leveren.

 

Vrijblijvende adviesgesprek inplannen?

Neem contact op met Liz.

Houd onze LinkedIn pagina in de gaten voor updates over stedelijke regie in de publieke sector.

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries