Ontwikkelen uitvoerbaar omgevingsbeleid

Wij adviseren, organiseren of coachen overheden in de ontwikkeling van omgevingsbeleid dat écht uitvoerbaar is. Omdat wij geloven dat de uitvoering meer centraal moet staan in beleidsontwikkelingsprocessen. Dat kan je organiseren: zowel in het beleidsontwikkelingsproces maar zeker zo belangrijk: ook structureel in je organisatie.

Adviesbureau Uitvoerbaar Omgevingsbeleid

Jeroen Steegmans is organisatieadviseur ontwikkelen uitvoerbaar omgevingsbeleid .

Met onze kennis over het fysieke domein en van organisatieontwikkeling helpen wij organisaties om beleid te maken dat impact maakt in de praktijk. Niet door het over te nemen, maar door het samen met jou te gaan doen. Wat kun je van ons verwachten? 

  • Beter beleid dat zorgt voor concrete resultaten in de praktijk door focus op de uitvoerbaarheid; 
  • Brengen van samenhang in omgevingsbeleid door verbetering van de aansluiting op bestaand beleid. Door aandacht voor mogelijke conflicten met ander beleid én samenhang met de omgevingsvisie; 
  • Ondersteuning om dit allemaal structureel te organiseren waardoor je niet steeds het wiel opnieuw hoeft uit te vinden; 
  • Aandacht voor monitoring en evaluatie; 
  • Het opzetten van tafels waar beleid en uitvoering samen werken aan uitvoerbaarheid.  

Wat is uitvoerbaar omgevingsbeleid? 
Uitvoerbaar omgevingsbeleid is voor ons beleid dat vanuit een integraal perspectief tot stand komt, waarbij de uitvoerbaarheid vroeg in het planproces centraal staat en de partijen die daadwerkelijk voor de uitvoering moeten zorgen in het hele proces betrokken zijn.  

Uitvoerbaar omgevingsbeleid is beleid dat werkt. Beleid is nu nog (te) vaak beperkt uitvoerbaar omdat; 

  • Het niet realistisch is: beleid belooft veel, maar maakt de belofte niet waar; 
  • Het conflicteert met ander beleid waardoor het stokt in de uitvoering; 
  • Het geen échte keuzes maakt. Dit belemmert ontwikkelingen en maatregelen in de uitvoering. 

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet kennen we vier type instrumenten die samen het omgevingsbeleid vormen: de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning.

Deze omslag naar deze nieuwe instrumenten biedt een unieke kans om de uitvoerbaarheid van publieke organisaties omgevingsbeleid een impuls te geven. En het bestaand beleid goed te ordenen en – in de geest van de Omgevingswet – bestaand beleid te vertalen naar het nieuwe instrumentarium met als doel dat het beleid écht uitvoerbaar is.

Om dat te doen is het nodig om vroeg in het beleidsontwikkelingsproces de uitvoering meer centraal te stellen. Bijvoorbeeld door uitvoeringskennis beter te benutten en regelmatig leer- en evaluatiemomenten te organiseren om te verkennen of het nodig is om bestaand beleid aan te passen. 

Waarom werken aan uitvoerbaar Omgevingsbeleid? 
We werken aan de uitvoerbaarheid van omgevingsbeleid omdat het anders zorgt voor vertraging in de uitvoering en voor onduidelijkheid en verkeerde verwachtingen bij inwoners en initiatiefnemers. Zeker met de ‘strijd om de ruimte’ in het achterhoofd.

Zonder uitvoerbaar beleid, dat integraal tot stand komt en goed op ander beleid is afgestemd, dreigt het gevaar van ‘wie het eerst komt, die het eerst maalt’. Terwijl juist de Omgevingswet pleit voor een integraal perspectief op de leefomgeving, waarin bewuste keuzes worden gemaakt over welke ontwikkeling waar gaat plaatsvinden. 

Uitdagingen 
Bij het realiseren van uitvoerbaar omgevingsbeleid constateren wij drie uitdagingen waar we aandacht voor moeten hebben: 

  • Nieuwe rollen: Het sturen op uitvoerbaarheid is niet iets wat je er zomaar even ‘bij’ doet. Het vraagt om een duidelijke opdracht en stevige randvoorwaarden om hieraan te werken. Het vraagt ook nieuwe rollen, die we nu nog niet kennen en daardoor niet vanzelfsprekend in elk functiehuis van gemeenten zijn opgenomen. Zo zien we dat er nieuwe rollen ontstaan zoals op het snijvalk tussen beleid en uitvoering die deze verbinding kunnen leggen, zoals de voorzitter van een omgevingstafel, of rollen die specifiek zijn gericht op het aanpakken van bestaand beleid, zoals een beleidsopruimer die zorgt dat verouderd beleid ook formeel wordt ingetrokken. Voorbeelden van nieuwe rollen met specifieke opdrachten en bijbehorende taken, om meer aandacht voor de uitvoering van het omgevingsbeleid te creëren.   
  • Integrale overlegtafels: Het verbeteren van de uitvoerbaarheid doe je per definitie samen. Voor alle gemeenten – maar zeker voor grote en middelgrote gemeenten – geldt dat verschillende mensen met verschillende expertises aan verschillende beleids- en uitvoeringsprocessen werken. Om samenhang aan te brengen is het daarom cruciaal om integraal overleg en afstemming te organiseren. Bij voorkeur gedurende de hele beleidscyclus.  Dit vraagt het ontwikkelen van plekken waar beleid en uitvoering samen komen, zoals een omgevingstafel.  
  • Een uitgewerkt beleidsproces: De beleidscyclus van de Omgevingswet, lijkt theoretisch geen speld tussen te krijgen. Maar hoe werk je dit uit in de praktijk? Er is geen handleiding voor het opzetten en in beweging houden van deze cyclus in de praktijk. Daarom is het voor gemeenten de uitdagen dit op een eigen manier passend te krijgen. Vragen die hierbij opkomen zijn: moet je het doorlopen van de beleidscyclus verplicht stellen voor alle beleidsmakers – inclusief alle stappen, tussenproducten, overlegstructuren en beslismomenten die hierbij horen? Of is het beter om een werkwijze te introduceren die je niet verplicht stelt, maar als ondersteuning aanbiedt voor beleidsmakers?  

Waarom kiezen voor Hiemstra & De Vries? 
Onze mensen adviseren, organiseren en coachen publieke professionals die werken aan omgevingsbeleid. Inmiddels hebben we jarenlange ervaring bij gemeenten, provincies en het Rijk.

Wij onderscheiden ons met onze blik als organisatieadviseur. Daarom is voor ons uitvoerbaarheid eigenlijk vanzelfsprekend: het moet immers werken in de praktijk.  

Leidend in onze aanpak is het volgende: 

  • We focussen ons niet alleen op de inhoud maar ook op de samenwerking en helpende structuren die ervoor zorgen dat beleid echt gaat werken.  
  • We zorgen ervoor dat het past binnen de organisatorische context. 

Bij ons staat uitvoeringskracht hoog in het vaandel. In 2023 hebben we daar uitgebreid onderzoek naar gedaan en een reeks bijeenkomsten georganiseerd over Realisatiekracht in het fysieke domein.   

Realisatiekracht in het fysieke domein

Wil je een vrijblijvend adviesgesprek inplannen?

Neem contact op met Jeroen.

  • 06-22206250

Houd onze LinkedIn pagina in de gaten voor updates over het ontwikkelen van uitvoerbaar omgevingsbeleid in de publieke sector.

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries