Hiemstra & De Vries bestaat 15 jaar en viert jubileum: oprichters Jaring Hiemstra & Joscha de Vries over dat (op- en door)groeiende adviesbureau uit Utrecht

Met wie anders trappen we het jubileumjaar af dan met Jaring Hiemstra & Joscha de Vries, de oprichters van ons bureau in maart 2004. Zij waren het die in een barretje in Utrecht-Oost definitief ja tegen elkaar zeiden en samen begonnen met bouwen aan Hiemstra & De Vries. Hoe dat leidde tot het bureau dat we nu met elkaar zijn, bespreken we met beiden op onze nieuwe plek in het WTC in hartje Utrecht. Afgelopen jaar namen we daar onze intrek en trokken we de deur van ons ‘geboortepand’ aan de ramstraat definitief achter ons dicht.   

Het is een donderdagmiddag in januari als we Jaring en Joscha spreken. Binnen is het lekker warm, buiten is het druilerig en donker. Beiden komen rood van de inspanning binnen. Jaring en Joscha hebben volle agenda’s en vullen die grotendeels nog steeds met publieke organisaties en maatschappelijke opgaven. Jaring maakt van datascience-adviesbureau Ynformed een florerende onderneming. Joscha doet in ‘het hier en nu’ wat ze graag doet en het leukst vindt. Ze startte bijvoorbeeld een paar jaar terug organisatiesportadviesbureau Assist en schreef met Ilse Hofland het boek ‘Gevangen in democratie’. Onder leiding van Isabel Lutz en Sebastiaan van den Bogaard voeren we met beide grondleggers een openhartig en interessant gesprek over 15 jaar Hiemstra & De Vries.  
 
Voorafgaand aan het gesprek vindt, naar goed Hiemstra & De Vries-gebruik, nog even afstemming plaats over wat de bedoeling is en waar het gesprek toe leidt. En welke uitdaging daarin schuilt. Als die exercitie na wat suggesties over en weer en wat toelichting links en rechts achter de rug is, schrapen er vier kelen. ‘Zullen we dan nu maar gewoon beginnen’, besluit Isabel kordaat. We gaan van start. 
 

Deel I: het begin 

Na de aftrap van Sebastiaan pakt Jaring het woord. ‘Ben benieuwd wat Joscha vertelt over het begin. Als het goed is, is dat natuurlijk hetzelfde. Het verhaal begint eigenlijk bij PwC. Daar werkten we allebei. Op dezelfde gang of zelfs in dezelfde kamer. Het was onze leerschool voor het adviesvak. Eentje die zijn oorsprong had in accountancy. Dat merkte je in de expertmatige manier van adviseren, het accountants-DNA vond je terug in de gedegen, goed onderbouwde aanpak. PwC was voor ons beiden een goede leerschool’. ‘Vanuit die klassieke blik heb je kans dat je rapporten maakt die inhoudelijk goed zijn maar toch in de la belanden’, vult Joscha aan. Beiden vonden binnen het grote advieskantoor de ruimte om succesvol hun eigen stijl te ontwikkelen en met hun persoonlijke aanpak te verweven. Toch zag zowel Jaring als Joscha daar al hoe het anders kan en ze het beter wilden doen. ‘Onze ambitie was om consultancy dichterbij de klant te brengen, meer vanuit de veranderkundige, mensgerichte blik’, licht Jaring toe. ‘Om samen te veranderen met de klant en het verschil echt te kunnen maken. We vonden iets van wat we zagen dat echt beter kon en zagen dat allebei. Zo vonden we elkaar. We wilden allebei iets doen dat de publieke sector echt verder helpt. We hadden het idee dat dit zou werken en we er op deze manier allebei blij van zouden worden’, schetst Joscha. Jaring belde Joscha of ze geïnteresseerd was. Dat was ze en in het café in Utrecht-Oost dat vroeger Vroom heette (nu Pastabar Oost) smeedden ze in verschillende sessies de bureaubouwplannen. Dat was de oorsprong: samen een bureau bouwen. De missie die daar op tafel lag, schetst Jaring als volgt: ‘Overheden helpen beter presteren, dat was ‘m. Waarbij beter presteren echt gaat over prestaties en resultaten. Dat wil je. Je doet immers niet voor de lol aan consultancy. Je wilt resultaat zien als je adviseurs inhuurt. Het stuk helpen gaat over de nabijheid en plaatst je naast de klant. Je verandert samen’. 
 
‘Dat bureau had je ook in je eentje of met iemand anders kunnen gaan bouwen, Jaring’, merkt Isabel op. ‘In mijn eentje aan zoiets bouwen lijkt me verschrikkelijk. Zonder gekheid, Joscha en ik hebben een heel complementair profiel. Zelf zat ik toen al meer aan de ontwerp- en prestatiekant in opdrachten en Joscha aan de implementatie- en proceskant’, vertelt Jaring. ‘Op dat moment was ik er nog helemaal niet mee bezig, een bureau bouwen. Sterker nog, in de tijd dat Jaring belde stond ik op het punt om naar het buitenland te vertrekken. Toch wist ik dat het een goed en logisch moment was om desondanks in Nederland te blijven en in te stappen’, aldus Joscha. Ze vervolgt. ‘Veel familieleden en vrienden begrepen het niet. Zo’n avontuur in het buitenland wilde je graag en een bureau beginnen kan toch altijd nog, dacht men. Dat was misschien ook zo, maar nu begon Jaring een bureau dus nu kan het samen met Jaring. En dat leek mij nu juist zo leuk!’.  
 

Deel II: het (op)groeiende bureau 

Lang hebben Jaring en Joscha niet met elkaar bij de oprichting stilgestaan. Geen tijd te verliezen, er was werk te doen. ‘We wilden gelijk positie pakken en concurreren met onze oude collega’s bij onze voormalig werkgever en de ‘big five’ adviesbureaus in de publieke sector. We besteedden dan ook zorgvuldig aandacht aan de beeldvorming om die op punten slim in ons voordeel te beïnvloeden’, vertelt Joscha. ‘Er lag natuurlijk wel degelijk een solide plan onder. Eentje met een vijfjaars-horizon zodat we voor ogen bleven houden waar we samen aan bouwden’, vult Jaring aan. ‘We werkten er echt aan om in vijf jaar een middelgroot adviesbureau met een strategische marktpositie te worden’, vertelt Joscha. Jaring beantwoordt de vragende blik van Isabel met een concreet voorbeeld: ‘Binnen vijf jaar heeft Hiemstra & De Vries twintig mensen in dienst, betekende dat onder andere’. Die vijf jaar kwam niet uit de lucht vallen. Het kwam uit de koker van Ramböll Management, het Deense ingenieurs- en adviesbureau dat het aanvankelijk van Jaring en Joscha zou overnemen. Zou, want het gebeurde uiteindelijk niet. Jaring en Joscha hielden Hiemstra & De Vries dichtbij zich en stoomden zelfstandig door.
 
Geholpen door een zetje in de rug in de vorm van een toppositie in een adviesbureauranglijst van Binnenlands Bestuur en tevreden opdrachtgevers (‘Dat ranglijstpanel had misschien ook net toevallig onze tevreden opdrachtgevers gebeld’, stelt Joscha) groeit Hiemstra & De Vries zoals plan naar twintig medewerkers. ‘Waar zaten jullie in die tijd zoal, waar ze zo tevreden waren?’, is Sebastiaan benieuwd. ‘We zaten erg goed bij de verschillende grote gemeenten, in de top van Nederlandse steden. In het begin vooral op structurerings- en positioneringsvraagstukken met de gemeentesecretaris als opdrachtgever. Daar hadden veel klantvragen in het begin een stevige link mee’, licht Jaring toe. ‘We zaten vroeger niet echt op thema’s of domein’, pakt Joscha ‘m over, ‘hooguit zaten we in publiekszaken nog een beetje maar niet in het ruimtelijk of sociaal domein. Dat kwam later’. Wie zich Hiemstra & De Vries herinnert uit die tijd (we praten over de jaren 2004 - 2008), denkt misschien aan Presterende Gemeenten, Gemeente heeft antwoord, de innovatieve kijk op de grote bezuinigingen of de Blikdagen. ‘Wat ik mooi vind uit die tijd is hoe we ervoor zorgden dat we wisten welke opgaven er voor publieke organisaties aan zaten te komen. Soms zelfs voordat ze dat zelf zagen. Dankzij onze kennis van de markt door veel in gesprek te zijn en het goed volgen van alle ontwikkelingen, nationaal en internationaal. Als je weet welke opgaven er aan komen en je verbindt je met de betrokken mensen in publieke organisaties, dan help je ze beter presteren’, vertelt Jaring. ‘Daar heeft Jaring gevoel voor. Hij ziet waar het allemaal samenkomt, inhoud, momentum en netwerk. Dat maakte dat we echt vooraan zaten en verschillende opdrachtgevers ook echt lang aan ons verbonden bleven. Samen keken we naar wat nodig was, scherpten dat aan en maakten het werkbaar’, licht Joscha toe. ‘Zo vertelden en vonden jullie als eersten echt iets anders dan andere bureaus’, vat Isabel samen. ‘Juist door niet met kant-en-klare producten en pasklare antwoorden te komen op basis van de vragen van gisteren maar juist door het op een proactieve manier samen adresseren van actuele én toekomstige opgaven’, scherpt Joscha aan. 
 
Bij opgroeien hoort ook loslaten. In de beginjaren koesterden Jaring en Joscha bijzondere eerste stappen, kleine momenten van iets dat uit hun ‘schoot’ komt. ‘Ik weet nog precies hoe we op een onze eerste bureauwintersport-trips een cadeautje kregen, Jaring en ik. Hoe klein dat ook was. Het was de eerste keer dat er iets gebeurde bij Hiemstra & De Vries waar we zelf helemaal niet bij betrokken waren. Dat was voor ons allebei een bijzonder moment. Er is iets dat er nog niet was en dat er zonder ons ook is. Tot dan toe had ik het idee, of de illusie, dat Jaring en ik bij elk initiatief, groot of klein, betrokken waren’, blikt Joscha terug. Hoewel Jaring en Joscha in eerste instantie de intentie hadden om het bureau te verkopen aan Ramböll Management, bleven ze tot op de dag van vandaag aan Hiemstra & De Vries verbonden. Sinds de overdracht (Hiemstra & De Vries heeft een vierkoppig MT en verschillende mede-eigenaren) is dat wel in een andere rol. Jaring en Joscha staan op afstand. Hoewel, het bureau draagt niet alleen nog beide namen maar heeft ook in doen en laten kenmerken van Jaring en Joscha aangenomen. ‘Denk aan de mensgerichte blik die je nog steeds sterk ziet in Hiemstra & De Vries. De open manier van samenwerken, de continue feedback naar elkaar, de allemaal-1-team-gedachte en aansluiten bij persoonlijke voorkeuren en drijfveren. Om maar een paar stevige te noemen die je echt nog in het bureau tegenkomt’, licht Jaring toe. ‘Het is leuk om te zien dat Hiemstra & De Vries zo groeit. Het leeft, gaat goed en ontwikkelt verder. Daar horen nieuwe mensen met nieuwe stempels bij. Soms is dat ingewikkeld maar vaak is het ook mooi’, vult Joscha aan. Jaring beaamt dat. ‘Nog steeds als ik het kantoor binnenloop en ik zie al die mensen waarvan ik weet wie het zijn en wat ze kunnen dan maakt dat me blij’.  
 

De naam ‘Hiemstra & De Vries’
De bureaunaam kozen Jaring en Joscha om gelijk herkenbaarheid te hebben (‘Als een soort Grijpstra & De Gier’, grapt Jaring) en ons te mengen tussen de PwC’s van deze wereld. Ze hadden aanvankelijk niet echt een helder beeld wat voor naam we moesten voeren. Wel wisten ze wat ze niet wilden maar niet wat ze wel wilden. Het moest meteen vertrouwen wekken en er direct ‘staan’ dus geen fancy of frivole naam. Toen opperde iemand uit het netwerk van Jaring en Joscha hun eigen namen. Die wekken volop vertrouwen en dat was toch wat ze wilden. Zo geschiedde. Jaring en Joscha vonden dat echt nog wel ongemakkelijk in het begin maar het vertrouwen was gewekt, het stond er (letterlijk en figuurlijk) en de herkenbaarheid is groot.

 

Deel III: de toekomst van het adviesbureau 

Op uitnodiging van Sebastiaan kijken Jaring en Joscha na deze trip down memory lane met ons vooruit. Beiden doen ze dat anno 2019 vanuit hun eigen perspectief en drijfveren. Joscha waarschuwt vooraf. Ze is ambitieus en schetst graag echt het grotere plaatje. Zonder helemaal de instemmende knikjes te zien van iedereen aan tafel steekt ze enthousiast van wal. ‘Volgens mij is er echt meer nodig dan het optimaliseren van onze huidige oplossingen en organisaties. Ik wil echt het verschil maken, in het onderwijs, de sportwereld en in hoe we met elkaar ons politiek bestuur organiseren. Volgens mij zijn we echt toe aan nieuwe oplossingen voor grote vraagstukken. Ik ben heel kritisch. Niet op individuele mensen die een rol vervullen in het huidige systeem maar op hoe de overheid, de zorg en het onderwijs als totaal presteren. Het lukt ons maar niet om echt verder te komen. Zelf geloof ik, en dat is echt fundamenteel, dat de volgende stap hierin juist zit in het echt anders organiseren in plaats van huidige organisaties beter proberen te maken. Begrijp me niet verkeerd hoor, veel gaat goed in Nederland maar het systeem dat ons daar bracht, loopt echt op zijn einde. Voor adviseurs zie ik een belangrijke rol in de afweging of deze organisatie nog wel beter kan of dat het misschien beter is om een nieuwe te bouwen’, betoogt Joscha. ‘Dat is ook spannend’, vervolgt ze. ‘Het raakt aan de vraag waarvan adviseurs als wij zijn. De kunst is om op de plekken te komen waar je op de juiste momenten echt aan de knoppen kunt zitten. Dat goed kunnen geeft ons bestaansrecht en meerwaarde. Een buitenboordmotor die helpt, zal altijd nodig blijven. Adviesbureaus blijven dus, zowel zij die zich richten op het blijven verbeteren van huidige organisaties als zij die zich richten op het bouwen van nieuwe. Daar beginnen echt niet alle overheidsorganisaties morgen mee. Volgens mij mooi als Hiemstra & De Vries daar als bureau en ik persoonlijk komende jaren vanuit verschillende opgaven aan kunnen bijdragen. Veel van de huidige adviseurs van Hiemstra & De Vries kennen dat verhaal inmiddels goed’. 
 
Jaring maakt zonder moeite het bruggetje naar zijn praktijk. Hij richt zich op artificial intelligence (AI) en datascience in de publieke sector. Zo werkt hij met Ynformed (sinds 2018 onderdeel van RoyalHaskoning DHV) voor verschillende provincies, gemeenten, waterschappen en zorginstellingen. ‘De snelle technologische ontwikkelingen hebben grote impact op onze samenleving en publieke organisaties. Technologie is een enorme push om dingen anders te gaan doen. Dan vind ik het echt interessant om niet alleen te praten over nieuwe toepassingen maar ze ook echt te realiseren. Door ze daadwerkelijk samen met publieke organisaties vorm te geven en werkbaar te maken in de praktijk. Als je kijkt naar de maatschappelijke opgaven in bijvoorbeeld de zorg of in het waterbeheer, dan is de meerwaarde van datascience en AI daarin levensgroot. Tegelijkertijd vraagt het echt boeken van resultaten en het realiseren van doelstellingen om digitale transformatie in publieke organisaties, om een echt andere manier van denken en doen. De praktijk waarin dat moet gebeuren is een cocktail van ingewikkelde dingen maar het mooie is ook hier: wanneer je je op de mensen richt, zie je samen welk deel van de oplossingen ze zelf al in handen hebben. In de opgaven van nu en in die ze nu nog niet zien maar er wel aan gaan komen. Daarmee kom ik weer uit bij het vak zoals ik het bij Hiemstra & De Vries invulde, bij het helpen veranderen van publieke organisaties zodat ze beter presteren’, maakt Jaring de cirkel rond.  
 
Wie Jaring en Joscha samen ergens ziet of spreekt, denkt door hun gezamenlijke dynamiek makkelijk dat ze elkaar nog steeds dagelijks treffen. Klopt dat ook, willen Isabel en Sebastiaan tot slot van het gesprek nog weten. Dat valt wel mee anno 2019. ‘Jaring staat nog steeds bovenaan in mijn telefoon. Ik druk alleen minder vaak op het knopje’, vertelt Joscha. ‘En dat is prima, we doen inmiddels weer zo onze eigen dingen’, vult Jaring naadloos aan. Grote kans dat ze elkaar komend jubileumjaar toch weer vaker treffen dan de afgelopen jaren. Om met elkaar en iedereen die hen een warm toedraagt het glas te heffen en te proosten op waar ze in 2004 samen het fundament voor legden: adviesbureau Hiemstra & De Vries.  
 

Viering Hiemstra & De Vries 15 jaar 

Vanaf 1 maart 2019 vieren we tot en met 1 maart 2020 ons jubileumjaar. Kijk op www.hiemstraendevries.nl/15jaar als je op de hoogte wilt blijven of volg ons via LinkedIn of Twitter. Contact met ons over ons jubileum? Iets met ons delen over de afgelopen 15 jaar Hiemstra & De Vries (denk foto’s, verhalen, ervaringen, anekdotes etc.)? Stuur ons dan een mailtje via info@hiemstraendevries.nl of app/bel even een van onze mensen.