Organisatieontwikkeling: pionieren in de Kop van Noord-Holland - nieuw hoofdstuk gemeente Hollands Kroon

 

Wie op Google ‘Hollands Kroon’ intikt, vindt veel artikelen waarin deze gemeente hét voorbeeld is van ‘het nieuwe werken’, ‘pionieren’, ‘zelfsturing’ en ‘nieuwe overheid’. Hierover schreef de voormalige directie van Hollands Kroon het boek Pole Position. Bussen vol publieke organisaties kwamen er langs om te leren van de ervaringen in ‘de Kop’. Totdat er in november 2017 wethouders en topambtenaren moesten vertrekken. Wij waren benieuwd hoe het nu is met Hollands Kroon na de commotie, wat er te leren is en wat het betekent voor de filosofie van Hollands Kroon. Ook nu waren we van harte welkom in de Kop van Noord-Holland. We voerden een inspirerend en open gesprek met Franklin Wijga, directeur bij Hollands Kroon. Met hem keken we terug én vooruit. 
 

Wat is er gebeurd?

 
Waar in kranten zinnen verschenen als: ‘reden voor de bestuurlijke leegloop is de overschrijding van de begroting voor de verbouwing van twee gemeentekantoren’, geeft Franklin aan dat het iets genuanceerder ligt dan dat. Er zijn verkeerde boekingsnormen gebruikt en bij het herstellen daarvan ontstond tekort. In plaats van deze ontdekking gelijk te rapporteren aan het bestuur is de ambtelijke organisatie eerst heel hard zelf aan het werk gegaan om de fout te herstellen. Vanuit een goede intentie maar met als resultaat dat de gemeenteraad te laat is geïnformeerd en dat de bestuurlijke en ambtelijke top voor een deel moest vertrekken. Hoe ga je dan verder? Met Franklin spraken we niet per se over de inhoudelijke casus maar vooral over de grotere lessen in het licht van de organisatieontwikkeling in Hollands Kroon. 
 

Filosofie blijft overeind

 
Toen het in Hollands Kroon even minder ging, probeerden interne en externe sceptici daar hun gelijk in te zien. Die situatie in combinatie met de gemeenteraadsverkiezingen op komst maakte het best spannend voor de filosofie van Hollands Kroon. Wat te doen? “Waar we als Hollands Kroon heel open en externgericht zijn, verschoof onze focus naar binnen. We zijn vanaf het eerste moment compleet transparant geweest naar onze collega’s en hebben veel energie en aandacht in hen gestoken”, vertelt Franklin. 
 
Daarnaast kenmerkt de organisatieontwikkeling van Hollands Kroon zich doordat het bestuur vanaf dag één intensief is aangehaakt. Dat is zeker niet in alle publieke organisaties in ontwikkeling zo, zien we in de praktijk. Bij het ontstaan van de gemeente Hollands Kroon is met het bestuur geïnvesteerd in een gedeelde visie en ook de afgelopen jaren deelde het bestuur de koers van de organisatie. Daar heeft Hollands Kroon in deze crisis van geprofiteerd: de besturingsfilosofie is overeind gebleven. “Eerlijk is eerlijk, dat was wel spannend met de afgelopen verkiezingen. Ook daar zijn we transparant over geweest naar onze collega’s en gelukkig steunt ook de nieuwe coalitie onze koers”, licht Franklin toe.  
 

Wat wendbaar werken vraagt 

 
Wie wendbaar werken wil laten doorsijpelen in de hele organisatie heeft baat bij bevlogen leiderschap en het lef om te vernieuwen. De afgelopen jaren kenmerkte de organisatiecultuur van Hollands Kroon zich als ‘vernieuwingsgericht’. Daarmee werd Hollands Kroon hét voorbeeld van nieuw organiseren in publiek Nederland. Tegelijkertijd had die focus op vernieuwing ook als effect dat er weinig aandacht was voor controle. Hollands Kroon heeft geleerd van afgelopen november en probeert met haar programma ‘Balans’ in 2018 focus op vernieuwing en focus op beheersing en controle met elkaar in balans te brengen. Ze verscherpen daarmee de kaders in de organisatie en werken aan een omgeving waarin zelforganiserende teams hierbinnen kunnen excelleren. Wij benoemen dat in onze uitgangspunten voor moderne bedrijfsvoering in publieke organisaties als ‘het stellen van kaders’.  Maatschappelijke resultaten halen en scherpte in handelingsruimte voor professionals gaan dan hand in hand. Het stellen van de juiste kaders is volgens ons een succesfactor voor wendbaarheid.  
 

En nu? Borst vooruit!

 
De lessen die uit Hollands Kroon zijn te leren, maken hun verhaal volgens ons alleen maar sterker. Hollands Kroon laat zien dat écht vernieuwen in publieke organisaties kan, dat het niet zonder slag of stoot gaat en dat de aanhouder wint. Haar open houding erover maakt dat ook andere publieke organisaties hiervan kunnen leren vanuit de gedachte ‘fouten maken mag, ervan leren moet’. 
 

Nieuw hoofdstuk 

 
Zo startte men in Hollands Kroon aan een nieuw hoofdstuk in organisatieontwikkeling en blijven wij de praktijk in de Kop van Noord-Holland met veel interesse volgen. Benieuwd naar andere praktijklessen van verschillende publieke organisaties in ontwikkeling? Bijvoorbeeld die waar we mee samenwerken of die we onlangs spraken over hun ervaringen? Iets hierover met ons delen? Neem dan contact met ons op.