Organisatiecultuur in ontwikkeling: overtuigingen, rituelen en gedragingen

Waar mensen samenkomen, ontstaat cultuur. Cultuur is het systeem van gedeelde overtuigingen, rituelen en gedragingen. Dat vind je ook in elke organisatie. Cultuur ontstaat niet zomaar. Het is vaak diepgeworteld en dient een doel. Het geeft ons richting in ons handelen en schept orde in de chaos. Na een tijdje verdwijnt of verandert dit doel soms terwijl de cultuur (bepaalde patronen, rituelen, gedragingen) zelf (grotendeels) blijft bestaan. Cultuur is daarmee een belangrijke factor voor organisaties in ontwikkeling.

 
In de context van organisatieontwikkelingen zagen we in opdrachten, ontmoetingen en onderzoeken verschillende uitingen van de organisatiecultuur in de vorm van overtuigingen, rituelen en gedragingen. Hieronder delen we er graag een paar die ons helpen bij het in beeld brengen van de ‘cultuurknoppen’ waar je aan kunt draaien bij organisaties in ontwikkeling.
 

Overtuigingen

De mensen die in organisaties werkzaam zijn delen overtuigingen. Iets waarvan je zeker weet (of denkt te weten) dat het zo is of dat het zo hoort. Denk aan uitspraken in (publieke) organisaties zoals ‘als wij het niet regelen, regelt niemand het’ of ‘die partners van ons denken alleen aan het geld dat ze van ons krijgen’. Overtuigingen helpen om de wereld om ons heen te begrijpen. Ze nestelen zich naar verloop van tijd in ons hoofd en worden hardnekkig en collectief. Of ze nu kloppen of niet. Zulke (gedeelde) overtuigingen zijn vaak logisch voor wie al even in de organisatie meedraait, maar ongrijpbaar voor iemand die de organisatie wil leren kennen.
 

Rituelen

Een bijzondere uiting van organisatiecultuur zit in rituelen. Dat zijn, simpel gezegd, vaste gedragingen voor vaste momenten. Zo hangt in de gang van ons kantoor een grote gong. We gebruikten die gong altijd om bijzonder nieuws te melden. Dat geeft een hels lawaai. Toen ons bureau en onze zusterorganisatie groeiden werd de gong steeds minder geluid, om niet iedereen te storen. In plaats van de gong gebruiken we nu onze whatsapp-groep (‘genaamd Boinggggg’), om elkaar van successen en bijzonderheden op de hoogte te stellen. De gong op de gang is in onbruik geraakt.
 

Gedragingen

Veel van de gedragingen in organisaties groeien ook uit tot collectieve gedragingen. Misschien heb jij ook wel een clubje met collega’s waarvan elke dinsdag iemand een salade maakt voor de hele club. Zo’n groepje begint vaak met één gezonde collega die in korte tijd anderen 'aansteekt'.
 
Over menselijk gedrag in het algemeen en menselijk gedrag in organisaties in het bijzonder zijn boeken volgeschreven. Zowel theorie als praktijk laat zien dat de mens en zijn gedrag belangrijke factoren zijn in de manier waarop we ons werk met elkaar organiseren. Met onze scherpe blik op zowel die theorie als de praktijk kunnen we in veel publieke organisaties zien wat nodig is voor ontwikkeling. Niet alleen als het gaat om zaken als leiderschap, teamontwikkeling en coaching maar ook als het gaat om het doorgronden en beïnvloeden van cultuur als belangrijke factor in organisatieontwikkeling.
 
Eens met ons doorpraten over organisatiecultuur? Benieuwd naar onze kijk hierop? Mooie voorbeelden van overtuigingen, rituelen en gedragingen uit publieke organisaties delen? Neem dan contact met ons op.