Tussenevaluatie: datagedreven sturing bij de gemeente Utrecht

 In het coalitieakkoord hebben de coalitiepartners van de gemeente Utrecht afgesproken om aan de slag te gaan met digitale innovatie. Utrecht investeert in de periode 2014-2018 vier maal twee miljoen euro in digitale innovaties om de stad en de gemeente opener en slimmer te maken. De gemeente Utrecht heeft Hiemstra & De Vries gevraagd een tussenevaluatie naar data gedreven sturen uit te voeren.

In de tussenevaluatie hebben we gekeken of de gekozen werkwijze heeft bijgedragen aan het gestelde doel en hebben we geduid in hoeverre het gestelde doel is bereikt. Daarvoor hebben wij 29 van de 76 pilots die de afgelopen jaren zijn gestart, onder de loep genomen.

Mix aan onderzoeksmethoden om de stand van zaken in kaart te brengen

Voor deze tussenevaluatie hebben wij projectplannen en andere stukken bestudeerd in een documentenstudie. Daarnaast hebben wij de de trekkers/projectleiders van de pilots geïnterviewd. Op basis van deze onderzoeken hebben we stimulerende en belemmerende mechanismen voor de ontwikkeling van datagedreven sturing in kaart gebracht.

Daarnaast hebben we, op een meer conceptueel niveau, verkend welke werkwijze door de gemeente Utrecht bewust of onbewust is gehanteerd en waar zij staat in de ontwikkeling naar een datagedreven organisatie.

In onze rapportage hebben wij de verschillende theorieën gebruikt om de huidige ontwikkeling te duiden. Hier gaat het onder andere om Het denken over veranderen in vijf kleuren (De Caluwé), perspectieven op de datapolis en wendbare publieke innovatie (Meijer) en het model over technologische en organisatorische vooruitgang (Van ’t Spijker).

Leren uit pilots en experimenten

Uit de documentstudie, interviews en de conceptuele duiding komt naar voren dat de gemeente Utrecht de strategie heeft gehad om te leren door inspiratie op te doen, door kennis te delen, door te doen, door medewerkers op te leiden en mensen met specifieke kennis en ervaring te werven. Hierdoor heeft de gemeente Utrecht de afgelopen jaren ervaring opgedaan om datagedreven sturing in de vingers te krijgen.

Door het draaien van pilots heeft zij (eerste) antwoorden kunnen geven op vragen zoals: wat betekent datagedreven sturen? Wat komt er bij kijken? Waar lopen we tegenaan als we dat gaan doen? Hoe passen we het concreet toe? Op welke terreinen kunnen we experimenteren? Hoe werken we daarin samen met anderen?

Utrecht staat voor een dubbele opgave

Onze rapportage laat zien dat er de afgelopen twee jaar veel is gebeurd. Maar ook dat er nog veel is te doen om haar ambities waar te maken.

Het goede nieuws is dat de organisatie volop in beweging is en op koers ligt. De organisatie leert iedere dag opnieuw en werkt aan de juiste dingen.

Om haar doel te behalen staat Utrecht de komende twee jaar voor een dubbele opgave. Enerzijds ‘meer naar buiten’. Dat betekent dat Utrecht haar pilots en experimenten nog meer met partners in de stad moet vormgeven. Anderzijds het vitaliseren van hetgeen ze geleerd heeft: waarin ze de achterlopers in de organisatie meeneemt in deze intense periode en waarin ze de groeiers weet te begeleiden in een ambitieus, maar haalbaar groeipad.