Zorgvernieuwing: consensus is mooi, beweging is beter

Samen het aanbod voor kwetsbare burgers in Den Bosch vernieuwen, om te beginnen in de wijk Zuidoost. Dat is de ambitie van Zorgzaam, het WMO netwerk van 15 partners in zorg en welzijn in Den Bosch. De ambitie is verwoord in een manifest in juni 2013. Sindsdien is er veel gepraat en geschreven over vernieuwing van zorg en ondersteuning. Maar veel spelers in Den Bosch hadden intussen ook het gevoel: “wanneer gaan we nou aan de slag?”.

Kleine stappen met concreet resultaat
Geïnspireerd door het idee van gebiedsgebonden financiering lag er een plan om samen één integraal aanbod te ontwikkelen voor alle zorg en ondersteuning voor Zuidoost. Een mooi vergezicht maar het hielp niet om de boel in beweging te krijgen. Ons advies: begin met kleine stappen zodat er concreet resultaat geboekt wordt. Begin met twee thema’s waar het wijkteam in Zuidoost het meest behoefte aan heeft. Dat waren:

  1. meer informele vormen van dagbesteding in de wijk én
  2. ambulante ggz en jeugdzorg wijkgericht en dichtbij organiseren (zodat die sneller en flexibeler ingezet kan worden).

Smeedt coalities op concrete issues
De ambitie van de Zorgzaamcoalitie wordt nog steeds door alle partners onderschreven. Tegelijkertijd is er groot verschil in commitment van de verschillende partners. Het belang van de WMO of jeugdzorg in hun organisatie loopt nou eenmaal sterk uiteen. Organisaties maken verschillende strategische keuzes. En niet in de laatste plaats: er is een verschil in persoonlijk commitment van bestuurders bij de transformatie-ambities. Onze les uit Den Bosch: brede consensus is mooi, maar beweging is beter. Smeedt daarom steeds (wisselende) coalities op concrete issues.

Opdrachtgevers volgen na concrete resultaten
Persoonlijk leiderschap is een belangrijke kracht bij het realiseren van verandering. Dat geldt ook voor de transformatie in het sociaal domein. Veel zorgaanbieders staan onder (financiële) druk. Er wordt weinig bewegingsruimte ervaren. Dit komt zowel door de (uiteenlopende) eisen van zorgverzekeraars als van gemeenten. Zie dat maar te vertalen naar een gezonde bedrijfsvoering. We zagen organisaties twijfelen en eerst vragen om extra middelen. Wat beter werkte: stappen zetten waarmee je laat zien hoe het bijdraagt aan de ambities. Dan volgen de opdrachtgevers vanzelf.

Laat zien dat kleine stappen horen bij een grotere beweging
Kleine stappen zetten. Dat klinkt mooi. Maar kan het niet sneller? En verandert er nou wel écht iets? Die vragen stelden de bestuurders van de Zorgzaam-partners bij de voorstellen voor dagbesteding en ambulante zorg in Zuidoost. We hadden er bewust voor gekozen om die samen met professionals van de Zorgzaam-partners en het wijkteam te ontwikkelen. Omdat zij die veranderingen immers vorm moeten geven. Maar we merkten ook dat professionals geholpen moeten worden om buiten de bestaande kaders van verwijzen, indicaties, beschikkingen en specialismen te denken. Bestuurders kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Door de grote ambities te blijven benoemen. En te laten zien dat lef loont, als het maar bijdraagt aan de ambitie van de transformatie in het sociaal domein.