Vergroten grip op verbonden partijen

De druk voor gemeenten om te bezuinigen is afgenomen. Deels omdat ingeboekte bezuinigingen worden geëffectueerd. Deels omdat gemeenten meer lucht hebben gekregen door toegenomen baten uit het gemeentefonds. Toch wil dit niet zeggen dat voor gemeenten daarmee de bezuinigingen volledig van de agenda zijn. Hoewel de urgentie wellicht minder groot is, is de behoefte voor grip op kosten door de bezuinigingsgolven van de laatste jaren alleen maar toegenomen.

Meer focus op de ‘black box’

Afgelopen jaar zien we dat onder andere gemeenteraden hun scope verbreden. Ze zijn niet langer alleen kostenbewust op hun eigen gemeentelijke organisatie, ook zien we de behoefte toenemen om grip te krijgen op de financiën van verbonden partijen:
• deelnemingen in een gemeenschappelijke regeling of coöperatieve vereniging zoals een parkeerbedrijf 
• een publiek-private samenwerking zoals een gemeente die met een woningcorporatie samenwerkt in een educatief centrum
• subsidies aan de regionale bibliotheek of lokale muziekschool. 
Ik vind het een positieve ontwikkeling dat deze aandacht toeneemt. Gemeenteraden zijn als horizontaal toezichthouder namelijk het eerste orgaan dat kritisch moet zijn op dit deel in de begroting. Daarnaast ervaren ook de provincies, als verticaal toezichthouder, verbonden partijen als een ‘black box’. Zij richten zich in toenemende mate op het systemische niveau van afhankelijkheden tussen deze verbonden partijen: als bij gemeente A het één gebeurt en gemeente B het ander voorvalt, wat is daarvan de betekenis voor hun gezamenlijk belang in organisatie C? 

Grip

Ik geloof niet dat we volledige ‘grip’ zullen krijgen op al deze verweven afhankelijkheden, belangen en rolvermengingen. Wél kunnen we het inzicht vergroten door de kwetsbaarheden in beeld te brengen en daar gericht op te interveniëren. 
Paradox van het eigen beleid
Onze inzet is er op gericht om gemeentes te helpen meer inzicht te bieden in deze ‘black boxes’. Zo bleek uit ons onderzoek in Apeldoorn dat de accommodaties van sportverenigingen en de gebouwen van cultuurinstellingen zó op de begroting kunnen drukken dat ze de noodzakelijke innovaties van deze organisaties in de weg staat. Het ironische en paradoxale is dat gemeenten dit zelf hebben veroorzaakt. Zij hebben onder het mom van participatie en zelfredzaamheid de accommodaties overgedragen maar verwachten nu in hun subsidieverstrekking dat verenigingen en instellingen met een innovatief aanbod komen en zich flexibel en wendbaar organiseren.

Handzame overzichten

Dikke rapporten zijn niet aan ons besteed. In plaats daarvan gaan we pragmatisch te werk. We werken methodisch, maken gebruik van bewezen instrumenten, maken overzichtelijke fact sheets met de belangrijkste feiten en cijfers en werken op basis daarvan een aantal scenario’s uit. Deze feiten en scenario’s vormen handzame inzichten en zijn de basis voor het gesprek over effectievere sturing op middelen en resultaten door gemeenten op deze verbonden partijen. 
Meer weten? Neem dan contact op met Sebastiaan van den Bogaard.