Omgevingswet als kans voor transformatie fysiek domein

In 2018 wordt de omgevingswet ingevoerd. Dat klinkt ver weg, maar de complexiteit van de wet vraagt om nu al je organisatie klaar te maken. De omgevingswet is meer dan alleen een juridische wijziging, het brengt een complete verandering van werkwijzen en cultuur in gemeentelijke organisaties (Lees hier wat de omgevingswet inhoudt)

Wij zien de transitie naar de omgevingswet als een drijver om de noodzakelijke organisatieverandering in het ruimtelijk domein te realiseren. Of in andere woorden: gebruik de transitie voor de bredere transformatie die nodig is. Dat kan door, vooruitlopend op de invoering van de omgevingswet, op aanpalende terreinen binnen de stedelijke ontwikkeling te starten met de beoogde andere wijze van werken. Dit leidt niet alleen tot een organisatie die over de breedte ‘transformatie proof’ is, maar eveneens tot een soepelere invoering van de omgevingswet op termijn.

Waar mee te beginnen?

Gemeenten zijn zoekende waarmee te starten. Er zijn nog veel vraagtekens bij wat het precies gaat betekenen. Tijdens een bijeenkomst van het netwerk Directeuren Stedelijke Ontwikkeling (DSO) hebben we met elkaar doorgesproken over wat de invoering vraagt van gemeenten, en vooral hoe de grote verandering georganiseerd te krijgen. Er is daarbij veel te leren van de transitie/transformatie in het sociaal domein. We hebben zeven punten verzameld wat gemeenten nu al kunnen doen, vooruitlopend op de invoering in 2018.

 

1. Start!

Start met wat je wel weet, om ‘er mee bezig te zijn’ en te kunnen aanhaken bij nieuwe ontwikkelingen met betrekking tot de omgevingswet. En maak de verandering urgent: zorg ervoor dat mensen bewust zijn dat er veel gaat veranderen en wat de organisatie nu al te doen staat.

2. Pak de ruimte

Stel leidende principes op voor de uitvoering. Deze kunnen helpen bij het maken van keuzes bij de transitie. En besteed pas tijd aan het maken van beleid als de uitvoering dat uiteindelijk nodig heeft.

3. Zoek de samenwerking regionaal

Organiseer een ontmoeting met gemeenten in je regio en bouw een netwerk waarmee je kan ontwikkelen en krachten kan bundelen (kennis en geld). Neem daarin als centrumgemeente een leidende positie in.

4. Benut talent

Kijk gericht naar wie je in de organisatie uitnodigt om mee te werken aan de transitie, zowel bij de invoering als uiteindelijke exploitatie. Maak daarbij gebruik van talent in de organisatie en durf daarvoor te kiezen. En maak het vooral ook leuk om mee te willen doen!

5. Denk nu al na hoe data en digitalisering effectief te maken

Parallel aan de ontwikkeling van het digitale systeem van de omgevingswet, is het goed om te bepalen welke data je nodig hebt om de omgevingswet functioneel te maken voor de gebruiker (open data).

6. Rond krijgen van de financiering

Hoewel de invoerings- en exploitatiekosten nog niet volledig in beeld zijn, moeten gemeenten rekening houden met hogere uitgaven. De invoeringskosten zijn sowieso voor rekening van gemeenten. Wat betreft de uiteindelijke exploitatie na invoering, worden minder kosten verwacht door efficiënter te werken en vermindering van onderzoekskosten. Tegelijk gaan gemeenten leges mislopen, doordat deel van de wetgeving vergunningsvrij zal worden. Kortom er is geld nodig voor de transitie zelf. Dat vraagt nu om ruimte vrij te maken op de begroting voor 2016.

7. Test de nieuwe werkwijze met het maken van een omgevingsvisie

Heb je als gemeente een nieuwe structuurvisie op de planning staan, kies er dan voor om direct een omgevingsvisie te maken. Een mooie kans om te testen met de nieuwe wetgeving en benodigde werkwijze. Bijvoorbeeld intensievere samenwerking tussen afdelingen voor een integrale afweging.

Meer weten? Abonneer je dan op onze LinkedIn-pagina.