Visie op leiderschap

Publieke organisaties worden geconfronteerd met steeds ingewikkeldere maatschappelijke vraagstukken. Het is een natuurlijke neiging om op deze complexiteit te reageren met complexe oplossingen. Maar dit is meestal niet de beste aanpak. Juist vanwege de complexiteit van de buitenwereld, is er binnen organisaties behoefte aan eenvoud en helderheid.

Wat niet meehelpt is dat de betrokkenheid van medewerkers in de praktijk op de proef gesteld wordt. Personele schaarste (die de komende periode snel zal stijgen vanwege de vergrijzing), toenemende financiële krapte en een overmaat aan interne regels leidt tot (toenemende) werkdruk. Medewerkers voelen te weinig verbinding met ‘waar ze het voor doen’; de impact die ze kunnen maken in de buitenwereld.

Terwijl de groeiende complexiteit het juist belangrijker maakt om de verbinding tussen mensen en partijen te versterken. We kunnen niet tot oplossingen komen als er geen samenwerking is waarin we elkaars perspectieven daadwerkelijk begrijpen. Daar waar grote maatschappelijke vraagstukken elkaar overlappen en verschillende belangen lijnrecht tegenover elkaar kunnen staan, is het essentieel dat leiders een heldere richting vaststellen. Dat is niet alleen een kwestie van strategie, maar vooral ook van waarden. Elke organisatie moet een duidelijke visie hebben, die dient als een baken in een zee van mogelijkheden.

Visie op leiderschap trainers

Begeleiders leiderschapsprogramma’s Pol van Tuijl, Isabel Lutz en Wouter Dekker.

Wij dragen graag bij aan het versterken van het publiek leiderschap omdat hier de sleutel ligt om tot doorbraken te komen. We hebben bewondering voor mensen die deze rol vervullen. Het zijn de publieke leiders die verantwoordelijkheid nemen, die het lef hebben om de hiervoor beschreven complexiteit het hoofd te bieden. Leiders dragen eraan bij dat medewerkers kunnen groeien en dat een cultuur ontstaat waarin verschillen worden gezien, overbrugd en benut. Zij zijn de hefboom die publieke organisaties sterker maakt. Zo zorgen zij voor meer maatschappelijk resultaat en impact.

Leiderschap vraagt werken op twee niveaus

Visie op leiderschap

Leiders van nu kijken en handelen op twee niveaus: in de bovenstroom en in de onderstroom. Met de bovenstroom bedoelen we alle afspraken, regels, rollen, kpi’s, opdrachten en gedragingen die voor iedereen in de organisatie zichtbaar zijn. Met de onderstroom bedoelen we al het andere, zoals ongeschreven regels, omgangsvormen, verbindingen, relaties, emoties en gevoelens.
Er is een directe relatie tussen interventies in de bovenstroom en in de onderstroom. Wat je doet in het zichtbare heeft gevolgen voor het niet zichtbare, en omgekeerd. Het is onze overtuiging dat succesvolle leiders tegelijkertijd werken in de bovenstroom en in de onderstroom.
Een leider die zich hiervan bewust is werkt in de onderstroom (systemisch leiderschap) vanuit de volgende vier principes:

  1. Ordening: er is in de organisatie helderheid over ieders rol en verantwoordelijkheid, wie heeft welke taak, wie is opdrachtgever en opdrachtnemer, wie is uiteindelijk ‘de baas’?.
  2. Insluiting: iedereen voelt zich welkom, heeft een duidelijke plek en weet wat zijn/haar bijdrage is aan de doelen van de organisatie.
  3. Uitwisseling: er is een balans tussen wat medewerkers geven (inzet van tijd en kennis) en wat ze daarvoor krijgen (in de vorm van salaris, waardering, ontwikkelingsmogelijkheden, voldoening).
  4. Bestemming: de organisatie heeft een duidelijk doel, en daarmee bestaansrecht, en ieder team of afdeling heeft dat ook. Voor iedereen is helder hoe deze doelen zich tot elkaar verhouden.

Drie pijlers van leiderschap

Wij zien drie pijlers in het leiderschap: de resultaatgerichte leider, de verbindende leider en de sturende leider. Deze pijlers zorgen samen voor maatschappelijke impact; concrete maatschappelijke prestaties. Je kunt deze drie pijlers niet los zien van elkaar, ze zijn met elkaar verweven. Het gaat er juist om als leider de drie pijlers ‘stijlflexibel’ te hanteren en te combineren.

Visie op leiderschap plaatje

De resultaatgerichte leider
Een resultaatgerichte leider stelt de maatschappelijke opgave centraal en heeft het doel, de bestemming, voor ogen. Het is niet altijd helder hoe de weg naar het doel loopt, maar de leider weet wel aan welke voorwaarden de route moet voldoen. De resultaatgerichte leider weet het doel en de richting overtuigend over te brengen: er is een inspirerend verhaal.

Omdat opgaven elkaar overlappen en soms ook tegenspreken neemt de resultaatgerichte leider ‘bevrijdende’ beslissingen die verlichting en ruimte bieden voor vooruitgang. Het vergezicht, de waarden, de inspiratie en de stip aan de horizon helpen de resultaatgerichte leider te bepalen wat moet, wat gewenst is en wat qua uitvoering reëel is.

De resultaatgerichte leider heeft daarmee altijd de uitvoerbaarheid in gedachten. Resultaatgerichte leiders bewaken de balans tussen het sturen op de waan van de dag én het vormgeven van de noodzakelijke transities in onze samenleving. In de onderstroom betekent dit dat de leider zich bewust is van zijn eigen en andermans waarden in relatie tot de opgave.

De verbindende leider
De verbindende leider zorgt voor een werkklimaat waarin professionele ruimte werkelijk beschikbaar is voor vakbekwame medewerkers. Vanuit die professionele ruimte zorgt de leider dat medewerkers in contact staan met de buitenwereld, dat ze verbinding voelen met ‘waar ze het voor doen’; de maatschappelijke context. De verbindende leider doorziet dat oplossingen er alleen maar komen als mensen en partijen elkaars perspectieven werkelijk begrijpen. De nadruk ligt op het vergroten van het empathisch vermogen van de organisatie, waardoor ook het vertrouwen van inwoners en cliënten toeneemt.
De verbindende leider besteedt structureel aandacht aan de ontwikkeling van het eigen leiderschap, door altijd in verbinding te staan met zichzelf, met het eigen team/afdeling, met de organisatie en met partners in de samenleving. Dit zijn de vier niveaus van verbinding waarop wij onze leiderschapsprogramma’s inrichten.

  1. Leiderschap in verbinding met jezelf – Verbindende leiders zijn zelfbewust; ze weten hoe ze in elkaar steken. Ze spiegelen hun houding en gedrag voortdurend en vragen anderen om echte feedback. Zij weten in onzekerheid voortdurend nieuw houvast te vinden in zichzelf, vanuit hart en hoofd.
  2. Leiderschap in verbinding met het team/afdeling – Verbindende leiders vertalen de opgave samen met hun medewerkers naar concrete opdrachten en vruchtbare onderlinge samenwerking. Zij creëren een lerend klimaat waarin zij ruimte scheppen voor autonomie, vakmanschap, zingeving en resultaten.
  3. Leiderschap in verbinding met de organisatie – Steeds meer organisaties investeren in het wendbaar maken van de organisatie ‘binnen’, zodat ze beter kunnen aansluiten bij de opgaven ‘buiten’. Leiders checken voortdurend de relatie tussen waar ze zelf voor gaan en staan (hun eigen visie, drijfveren en waarden) en waartoe de organisatie op aarde is. Zij weten wat nodig is om de eigen koers of die van de organisatie bij te stellen.
  4. Leiderschap in verbinding met de samenleving – Verbindende leiders zijn zich bewust van de rol van hun eigen organisatie en staan stevig in verbinding met de samenleving. Verbindende leiders zien hoe en waar je de relatie tussen organisatie en de samenleving effectief organiseert. Zij hebben het vermogen om zich werkelijk te verplaatsen in het verhaal van de ander.

De sturende leider
De sturende leider doorziet dat de steeds ingewikkelder en elkaar overlappende maatschappelijke vraagstukken niét mogen leiden tot een complexere inrichting van de eigen organisatie. Juist vanwege de complexiteit buiten de organisatie is er in de organisatie behoefte aan eenvoud en helderheid. Om wel mee te kunnen bewegen met deze opgaven moeten organisatie, medewerkers en leidinggevenden wendbaar zijn. En bij wendbaarheid is het extra belangrijk dat de leidinggevenden kunnen ordenen, eenvoud kunnen bewaren én flexibel zijn in hun manier van sturen. Onder sturing verstaan we dat leiders per situatie kunnen bepalen welke vorm van sturing het meest passend is:

  • interne sturing – keuzes maken tussen opgave-, programma-, project-, proces-, keten- en lijnsturing;
  • externe sturing – het bepalen van de gewenste rolneming en de inrichting van het netwerk in afstemming met de samenwerkende netwerkpartners.

De sturende leider brengt dus duidelijke sturingslijnen aan, ook bij een meer programmatische aanpak die dwars door de organisatie gaat. Alleen zo heeft iedereen een duidelijke plek. Dit vraagt dat leiders en medewerkers snappen wat goede sturingslijnen zijn, rolvast opereren, met een krachtig collectief leiderschap als kader.

Dit betekent dat sturende leiders:

  • goede opdrachtgevers zijn;
  • rollen en verantwoordelijkheden helder neerzetten (wie is opdrachtgever en wie opdrachtnemer);
  • concreet maken hoe de samenwerking en prioritering plaatsvindt;
  • enerzijds sturen op ‘in control’ zijn (efficiëntie, standaardisatie en betrouwbaarheid) en anderzijds sturen op loslaten, innovatie, co-creatie en vertrouwen.

TOT SLOT

Onze systemische blik in combinatie met de pijlers van leiderschap geeft onze visie op leiderschap weer. Het is ons vak om, samen met onze opdrachtgevers, deze uitgangspunten te vertalen naar gedrag. Alleen dan verandert de organisatie en de impact op de samenleving.

Ben je nieuwsgierig naar hoe deze visie zich vertaalt naar jouw organisatie?

Neem dan vooral contact met ons op. We gaan graag in gesprek.

  • 06-22669065
  • ‭06-27742783‬
  • 06-13113369

Houd onze LinkedIn pagina in de gaten voor updates over onze leiderschapsprogramma’s.

Gerelateerde expertises

Bekijk alle trainingen
arrow_forward
arrow_back

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries