Doorbraak toekomst Zaanse Schans

 Samenwerken in- en extern aan een toekomstbestendige Zaanse Schans

Mijn tweede stap was het voeren van vele interne- en externe gesprekken. Dat de gemeente regie heeft genomen in dit dossier werd duidelijk door de interne urgentie op dit onderwerp. Binnen de gemeente Zaanstad werkte ik nauw samen met een bestuurlijke stuurgroep en ambtelijke kernteam. Daarnaast voerde ik met een bredere groep ambtenaren gesprekken. Van handhaving tot vergunningen, grond- tot juridische zaken, toerisme tot cultuur en van havens tot verkeer & vervoer. De Zaanse Schans brengt heel veel afdelingen samen. Het was fantastisch om deze juridische, financiële en specialistische kennis in huis op te halen, te bundelen en te verwerken in het voorstel. Maar zonder draagvlak en heldere afspraken met de stakeholders op de Zaanse Schans zou de gemeente nooit een toekomstbestendige stap kunnen zetten. Daarvoor waren ook externe gesprekken nodig. In die maanden zag ik de partners betekenisvolle stappen zetten: de erfgoedpartijen spraken af om intensiever samen te werken en tussen de bewonersvereniging en de gemeente zijn concrete afspraken gemaakt om hun woongenot en privacy te verbeteren. Ook de ondernemers hebben in de gesprekken hun zorgen en belangen naar voren gebracht.

Helpend om overzicht te krijgen

Een complex dossier en een lange historie kon ik bij mijn start moeilijk bevatten. Naast het bezoeken van de Zaanse Schans en het voeren van vele gesprekken, zocht ik in mijn aanpak naar houvast en structuur. Mijn derde stap was daarom het creëren van een tijdlijn. Juist bij dit langlopend dossier was het helpend om de eerdere onderzoeken, besluiten en raadsinformatiebrieven in één bestand op een rij te zetten.

Mijn laatste en vierde stap was het opstellen van een helder, inzichtelijk en gedragen raadsvoorstel. Gezien het complexe dossier waren daar veel woorden voor nodig. Ik vond het belangrijk om naast het tekstuele voorstel, de verschillende elementen ook in één oogopslag te verbeelden. De tijdlijn en de infographic hebben mij geholpen bij het verkrijgen van overzicht en hopelijk bijgedragen om tot standpuntbepaling te komen.

Mijn betrokkenheid bij dit proces heeft 10 maanden geduurd en het resultaat is dat het college en raad een besluit namen. Op 22 mei jongstleden nam de gemeenteraad van Zaanstad in een levendige bijeenkomst het besluit om toe te werken naar een toekomstbestendige Zaanse Schans met verplichte kaartverkoop. Door een zorgvuldig proces creëerde Zaanstad een doorbraak op dit belangrijke dossier.

Werken aan wendbare strategie

Binnen Hiemstra & de Vries werken we op verschillende manieren en in verschillende trajecten aan strategievorming. Het project voor Zaanstad is daar een voorbeeld van. Wij definiëren strategieontwikkeling en -realisatie als een continu proces waardoor mensen samenhangende keuzes maken met als doel om een succesvollere toekomst te realiseren. In onze visie is dit een doorlopend proces waar alle publieke organisaties eigenlijk continu aan moeten werken. We zien het als een doorlopende proces waarin, vaak gelijktijdig, drie activiteiten plaats vinden.

Activiteiten die betrekking hebben op het verkennen van de toekomst. Met verschillende methodieken proberen we met onze opdrachtgevers meer zicht te krijgen op de toekomst(en) en de impact daarvan op de organisatie of samenleving. In Zaanstad was deze stap al gezet doordat er een Ontwikkelstrategie Zaanse Schans was vastgesteld. De ambities en uitgangspunten vormden de basis waaruit de gesprekken met de vertegenwoordigers van de erfgoedpartijen, bewoners en ondernemers zijn gevoerd.

Het tweede set aan activiteiten gaan over de creatie van een perspectief waar we naartoe werken en om na te denken hoe daar te komen: wat zijn de redeneringen hoe we die gewenste situatie denken te bereiken? Dat is de kern van wat ik heb gedaan in de gemeente Zaanstad. Op basis van de Ontwikkelstrategie en de belangen van de partners op de Zaanse Schans is een wenkend perspectief opgesteld: een verhaal over de toekomst van de Zaanse Schans. Om dit verhaal waar te kunnen maken, is een duurzaam exploitatiemodel nodig. Tijdens de gesprekken binnen de gemeente is input opgehaald om samenhangende beleidskeuzes te maken.

De derde activiteit, die wat ons betreft cruciaal is, is dat denken én doen tegelijkertijd: niet in een lineair proces alles uitdenken en dan een uitvoeringsagenda gaan uitrollen, maar meteen stappen zetten: in lijn met de strategie (eerste) betekenisvolle dingen gaan doen. Door stappen te zetten en daarvan te leren wordt de strategische logica scheper. In Zaanstad was het belangrijk om een zorgvuldig traject te doorlopen richting het college en de raad. Gezien de gevoeligheid lag het accent op het voeren van gesprekken en het ophalen van de zorgen, behoeften en belangen. Deze input is meegenomen in het raadsvoorstel. Op deze manier is toegewerkt naar een zo breed mogelijk draagvlak. Daarmee zorgt wendbare strategieontwikkeling en – realisatie ervoor dat de kans op de creatie van een succesvolle toekomst zo groot mogelijk is.