Succesvol versnellen van de energietransitie: een inhoudelijke en organisatorische opgave

In opdracht van de gemeente Zoetermeer werkten wij vanuit Hiemstra & De Vries in het voorjaar van 2023 een programmaplan energietransitie uit. Mede doordat er veel extra middelen beschikbaar kwamen, zoals de CDOKE en NIP gelden, was en is er ruimte voor het aantrekken van nieuwe professionals. Na goedkeuring van het programmaplan in de raad, leidde dat al direct tot de vraag: hoe gaan we ons op het programmaplan organiseren en hoe richten we de sturing in? In opdracht van de gemeente Zoetermeer hebben wij een advies uitgewerkt over het vormgeven van deze sturing en organisatie

Uitgangssituatie en doel?

De afgelopen jaren is de urgentie van het helder organiseren en sturen van de opgave energietransitie steeds sterker geworden. Dit ervaart en voelt het team dat dedicated aan de energietransitie werkt ook. Het team in Zoetermeer heeft de afgelopen jaren veel bereikt en voelt dat er een volgende stap nodig is. Met persoonlijke drive en betrokkenheid kom je ver, maar alleen daarmee haal je de ambities niet. Sterker nog, soms kan het een goede samenwerking belemmeren. En samenwerking is juist nodig om de noodzakelijke keuzes en kansen op de juiste tafel te krijgen. De volgende fase van de energietransitie in Zoetermeer vraagt een goede balans tussen ziel en zakelijkheid. Doel van onze inzet is: werk een advies uit hoe dit er concreet uit ziet. Vragen die we hierbij onder andere beantwoorden hebben, zijn:

  • Ga je het vraagstuk in de lijn of als programma/opgave organiseren?
  • Hoe breng je de sturing op de energietransitie in balans met de organisatiebrede sturingsprincipes?
  • Wat vraagt het van leiderschap?
  • Hoe ziet escalatie eruit? Wat vraagt het van houding en gedrag om succesvol aan het vraagstuk te werken?

Wat hebben we gedaan?

We kenden de organisatie al doordat we met het team Energietransitie al het programmaplan hadden opgesteld. We hebben parallel langs twee sporen gewerkt:

  • Spoor 1: Met professionals uit het energieteam én uit aanpalende programma’s en domeinen hebben we gedefinieerd wat wel en niet werkt in de organisatie en in de sturing op de doelen.
  • Spoor 2: Met de directie en de programmeertafel Zoetermeer 2040 stemden we regelmatig af hoe je zorgt voor integrale sturing op ambities en doelen die met elkaar verweven zijn. Hoe stuur je op een visie die vraagt om keuzes. Wat betekent dit ook voor de zachtere aspecten van sturing, zoals leiderschap en gespreksvaardigheden.

De inzichten uit deze twee sporen plus onze ervaringen in anderen gemeenten met het sturen en organiseren van de energietransitie hebben wij geborgd in een 70% versie van een advies. Dit advies is vervolgens met sleutelpersonen in de organisatie aangescherpt en met de opdrachtgever besproken.

Resultaat: 9 adviezen over sturing, organisatie en wat dit vraagt in een andere manier van werken met elkaar

Het resultaat is een uitgewerkt advies. De kern hiervan is dat we de energietransitie beschouwen als een formeel programma, zoals er op andere vraagstukken in Zoetermeer ook al programma’s zijn vastgesteld.

En om op de doelen van dit programma te kunnen sturen adviseren we om te gaan werken met opdrachtgericht samenwerken. Sommige opdrachten in de energietransitie zijn sterk dynamisch. Dit komt bijvoorbeeld omdat wettelijke kaders ontbreken en omdat je effectief moet kunnen reageren op initiatieven uit de samenleving en van partners. Op deze opdrachten is een samenhangende duidelijke sturing nodig, een belangrijk onderdeel van opdrachtgericht samenwerken. Wat beter kan in een programmatische aanpak dan in de lijn. Voor opdrachten met een grote mate van verwevenheid is het ook van belang dat escalatie de norm is. Het moet makkelijk zijn om dilemma’s af te stemmen met aanpalende programma’s en of met bestuurders.

In de energietransitie is nog veel in beweging en dat brengt onzekerheid met zich mee. Ook is er sprake van botsende belangen en zijn er meerdere oplossingsrichtingen mogelijk om je doel te bereiken. Dus naast de wat meer harde kant van sturen en organiseren, vraagt het vraagstuk ook echt om een andere manier van samenwerken. Professionals zullen met elkaar de constructieve dialoog moeten kunnen voeren, nieuwsgierig zijn naar de ander, open en met vertrouwen in het proces om tot afwegingen te komen. Het vraagt iets van leiderschap, maar net zo goed iets van de discipline om een genomen besluit te volgen. Er moet ruimte zijn om te leren, te veranderen (het anders te doen) en te experimenteren. Wij hebben hier X in gedaan in Zoetermeer, en dat werd gewaardeerd.

Herken je de opgave waar Zoetermeer voor staat? Wij gaan graag met jou in gesprek over de adviezen die wij hebben gegeven aan Zoetermeer en over jouw vraagstuk.

Neem dan contact op met Bertram of Dominique.

We werken aan impactvolle cases.

Bekijk onze cases
arrow_forward
arrow_back

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries