Van analyse naar koers: Koerskompas Brunssum
Aanleiding voor het Koerskompas was een diepgravende analyse van ruimtelijke, sociale en economische ontwikkelingen in aanloop naar de Omgevingsvisie. Tevens is er een zeer uitgebreid participatietraject opgestart om alle opgehaalde data beter te kunnen begrijpen, maar ook te begrijpen wat de Brunssumer nu echt van belang vindt in zijn of haar leven. Deze analyse leverde waardevolle inzichten en verbindingen op, maar om tot een duidelijke koers en visie op de leefomgeving te komen, was een tussenstap nodig. Wij hielpen Brunssum om van complexiteit naar eenvoud te komen en dachten actief mee over de vorm en de werking van het instrument.
Partners vanaf begin aan tafel
In een serie intensieve en goed bezochte werksessies begeleidden wij het proces naar een gedeelde visie. Opvallend was de brede betrokkenheid van partners als de woningcorporatie, welzijnsorganisaties, de bibliotheek en de regio Parkstad. Deze zaten vanaf het begin aan tafel en gaven samen met de gemeente vorm aan het Koerskompas. Daardoor ontstond een integraal en uitvoeringsgericht proces, waarin beleidsdomeinen met elkaar werden verbonden. Van wonen en energie tot mobiliteit en bestaanszekerheid.
Samen met de gemeente kozen we ervoor het document op te bouwen uit twee delen: “De Koers”, waarin de doelen en ambities voor het Brunssum van morgen zijn verwoord, en “het Kompas”, dat richting geeft aan beleid en programma’s. Zo ontstond een praktisch instrument dat niet alleen focus biedt binnen de gemeentelijke organisatie, maar ook aanknopingspunten geeft voor samenwerking met partners via gezamenlijke ontwikkelagenda’s.
Samenwerking verdiept
Wat deze aanpak bijzonder maakt, is dat het niet alleen een strategisch document heeft opgeleverd, maar ook het proces van samenwerken heeft verdiept. De betrokkenheid van medewerkers en partners groeide zichtbaar. In het afsluitende gesprek gaven onze gesprekspartners uit Brunssum unaniem aan trots te zijn. Niet alleen op het resultaat, maar juist ook op de manier waarop het tot stand is gekomen: zorgvuldig, verdiepend en doelgericht.
Koerskompas Brunssum als vernieuwend instrument dat verandering brengt
Het Koerskompas is geen traditionele visie geworden, maar een werkbaar en toekomstgericht document. De eerste hoopvolle tekenen van verandering zijn al zichtbaar. Beleidsmakers binnen de gemeente gebruiken onderdelen uit het Koerskompas actief in hun dagelijkse werk. En bij de bespreking in de gemeenteraad, waar het koerskompas unaniem is vastgesteld, waren opvallend veel maatschappelijke partners aanwezig. Een teken dat dit document niet alleen van de gemeente is, maar van heel Brunssum.
Werken aan wendbare strategie
Binnen Hiemstra & de Vries werken we op verschillende manieren en in verschillende trajecten aan strategievorming. Het project voor Brunssum is daar een voorbeeld van. Wij definiëren strategieontwikkeling en -realisatie als een continu proces waardoor mensen samenhangende keuzes maken met als doel om een succesvollere toekomst te realiseren. In onze visie is dit een doorlopend proces waar alle publieke organisaties eigenlijk continu aan moeten werken. We zien het als een doorlopende proces waarin, vaak gelijktijdig, drie activiteiten plaats vinden.
Activiteiten die betrekking hebben op het verkennen van de toekomst. Met verschillende methodieken proberen we met onze opdrachtgevers meer zicht te krijgen op de toekomst(en) en de impact daarvan op de organisatie of samenleving. In Brunssum was deze stap al gezet doordat ze een uitgebreide analyse hadden gedaan. We hebben deze samen met partners uit Brunssum vertaald naar doelstellingen.
De tweede set aan activiteiten gaat over de creatie van een perspectief waar we naartoe werken en om na te denken hoe daar te komen: wat zijn de redeneringen hoe we die gewenste situatie denken te bereiken? Dat is de kern van wat we hebben gedaan in Brunssum. We hebben zowel een koers bepaald, als een kompas die helpt daar te komen. Het koerskompas is een vernieuwend strategisch visiedocument de praktijk daadwerkelijk moet helpen om samenhangende beleidskeuzes te maken.
De derde activiteit, die wat ons betreft cruciaal is, is dat denken én doen tegelijkertijd: niet in een lineair proces alles uitdenken en dan een uitvoeringsagenda gaan uitrollen, maar meteen stappen zetten: in lijn met de strategie (eerste) betekenisvolle dingen gaan doen. Door stappen te zetten en daarvan te leren wordt de strategische logica scheper. In Brunssum kwamen zo een aantal dingen mooi samen: bijvoorbeeld de vernieuwing van het centrum was al in gang gezet, de stappen die daar werden gezet in de herontwikkeling werden zo in een breder strategisch kader gezet. Ook in andere gebieden in Brunssum, en in domeinplannen werkt het toekomstkader door. Zo zorgt wendbare strategieontwikkeling en – realisatie ervoor dat de kans op de creatie van een succesvolle toekomst zo groot mogelijk is.
