Spelen we dezelfde wedstrijd?

Spelen we dezelfde wedstrijd? Sturen op energie en ruimte.

Energieplanologie is inmiddels een gevleugelde term. In 2025 schreven Jeroen Niemans (Hiemstra & De Vries) en Maarten van Poelgeest (AEF) elk een essay over energieplanologie en leken het grondig oneens. Maar na doorpraten bleek het tegendeel: in de kern waren ze het eens. De energietransitie dwingt ruimtelijke ordenaars een veel prominentere plek op te eisen. Energie is allang niet meer alleen een functie die ingepast moet worden, maar een structurerende factor die ruimtelijke ontwikkeling mede richting geeft, net als water en bodem. Toch ontbreekt het nog grotendeels aan gedeelde visie, heldere sturing en de bereidheid om echte keuzes te maken. Reden genoeg om het gesprek over energieplanologie in 2026 in volle kracht voort te zetten.

Ze schreven een open brief aan vijf denkers uit verschillende hoeken van het vakgebied: Corné Strootman en Thijs van Spaandonk (College van Rijksadviseurs), Josefien Tiel Groenestege (Alliander/Liander), Peter Pelzer (TU Delft) en Yourai Mol (IPO). Ieder van hen reageerde vanuit een eigen perspectief op de centrale vraag: hoe krijgen we energie en ruimte beter bij elkaar, en wat vraagt dat aan sturing? De vier reacties zijn uiteenlopend van toon en invalshoek, maar delen een gevoel van urgentie. Op basis van alle bijdragen schreven Jeroen en Maarten begin 2026 een epiloog met een oproep aan de vakwereld: het is tijd om dezelfde wedstrijd te spelen.

Op 15 april 2026 stond het boekje centraal tijdens een deelsessie op het congres over energiesysteem en ruimte. Onder begeleiding van Jeroen Niemans en Maarten van Poelgeest gingen deelnemers met elkaar in gesprek over de sturingsvraag die in de publicatie centraal staat. Wie heeft de regie? Wie mag nee zeggen? En hoe voorkomen we dat urgentie leidt tot technocratische kortetermijnkeuzes ten koste van integrale, langetermijnafwegingen? Het gesprek bevestigde wat het boekje al laat zien: de vraagstukken zijn helder, maar hoe we dat nu in de praktijk verder brengen is minder scherp. Deze bundel levert vernieuwende inzichten en draagt daarmee bij aan het zoeken naar antwoorden op hoe we (beter) kunnen sturen in de energietransitie. Vanuit Hiemstra & de Vries leveren we graag een bijdrage hieraan, vanuit de praktijk waar we in verschillende gemeenten en provincies werken aan slimme en doordachte oplossingen en organisaties die klaar zijn om stappen te zetten in de energietransitie.