Netcongestie en de rol van gemeenten

Netcongestie is uitgegroeid tot een van de meest urgente uitdagingen in de energietransitie. De snelgroeiende vraag naar elektriciteit, aangewakkerd door onder andere verduurzaming en de elektrificatie van energie, en de explosieve groei aan decentrale, duurzame opwek zet enorme druk op ons elektriciteitsnet op piekmomenten. Het gevolg: netcongestie.

Gemeenten ervaren hierdoor enorme uitdagingen om hun ambities te realiseren, zoals ambities op het gebied van verduurzaming, bedrijvigheid en, in sommige gevallen, zelfs woningbouw. Ze hebben echter ook een belangrijke rol in de oplossing van netcongestie door bijvoorbeeld het faciliteren van netverzwaring en uitbreiding. Maar hoe kunnen gemeenten een goede rol spelen om met netcongestie om te gaan?

De uitdaging voor gemeenten

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor tal van fysieke ontwikkelingen in hun regio, van woningbouw tot economische bedrijvigheid. Waar energievoorziening voorheen als een vanzelfsprekendheid werd gezien, wordt het nu een bepalende factor. Zonder voldoende netcapaciteit kunnen geplande projecten worden vertraagd of zelfs stilgelegd. Dit maakt netcongestie een kwestie van economische groei én sociale ontwikkeling.

Gemeenten moeten in het heden sturen op het uitvoeren van hun ambities binnen de beperkingen van netcongestie. Dit vraagt om het omgaan met schaarste (bijvoorbeeld door slimme oplossingen) en het verlagen van de benodigde transportcapaciteit in de gemeente om ruimte vrij te maken voor maatschappelijke prioriteiten.

De uitdaging voor gemeenten is tevens om vooruit te denken. Dit betekent dat netcapaciteit een integraal onderdeel moet worden van ruimtelijke planning. Gemeenten kunnen niet langer bouwen zonder na te denken over hoe nieuwe woningen, bedrijven en voorzieningen in de toekomst van stroom voorzien kunnen worden. Een proactieve houding is essentieel, omdat we ook in de toekomst efficiënt zullen moeten omgaan met het net om hoge maatschappelijke kosten van verzwaring te beperken.

Faciliteren van netverzwaring en uitbreiding

De gemeente speelt ook een belangrijke rol in het faciliteren van de verzwaring en uitbreiding van de energie-infrastructuur. In Nederland moeten er 50.000 trafo huisjes bijgebouwd worden, en deze moeten een plek krijgen in buurten verspreid over het land. Daarnaast moet er tot 2050 100.000 km aan kabels worden gelegd, terwijl er al drukte is in de ondergrond. Gemeenten spelen daarmee een cruciale rol in het faciliteren van dit proces in de openbare (of private) ruimte. Daarvoor is niet alleen goede samenwerking met de netbeheerder nodig, maar ook met partijen met een sterke grondpositie, zoals woningcorporaties.

In deze samenwerking moeten gemeenten ook goed nadenken over welke verzwaring waar prioriteit heeft, gezien bijvoorbeeld hun warmteprogramma’s. Dit vergt daarom ook een goede interne coördinatie.

Omgaan met schaarste

Niet alle ambities van gemeenten kunnen zonder meer doorgang vinden. Nieuwe grootverbruiksaansluitingen zijn in veel delen van het land niet meer mogelijk. In sommige delen is er of dreigt er ook congestie op kleinverbruiksaansluitingen. Gemeenten hebben helaas geen bevoegdheid om prioritaire ontwikkelingen een netaansluiting te geven. Ze kunnen echter wel een rol spelen in het omgaan met schaarste, bijvoorbeeld door het zoeken naar slimme oplossingen.

Daarnaast kunnen gemeenten bedrijven en burgers stimuleren om energie flexibeler te gebruiken. Denk hierbij aan het inzetten van energie op momenten dat er minder vraag is, of het afstemmen van elektrische apparaten op tijden waarop er voldoende capaciteit beschikbaar is. Dit vraagt om gedragsverandering, maar kan op de lange termijn een groot verschil maken.

Conclusie: gemeenten als regisseur

De rol van gemeenten in het aanpakken van netcongestie is veelzijdig en van groot belang. Ze kunnen bijdragen door slimme, lokale oplossingen te stimuleren, samenwerking te coördineren en ervoor te zorgen dat netcapaciteit een integraal onderdeel wordt van ruimtelijke planning. Netcongestie zal niet snel verdwijnen, maar door strategisch te plannen en samen te werken kunnen gemeenten ervoor zorgen dat ze hun ambities toch waarmaken. De energietransitie biedt kansen, en gemeenten staan aan de basis van het succesvol benutten van die kansen.

Netcongestie is uitgegroeid tot een van de meest urgente uitdagingen in de energietransitie

Gemeenten ervaren enorme uitdagingen om hun ambities op het gebied van verduurzaming, bedrijvigheid en woningbouw te realiseren. Ze hebben een belangrijke rol in de oplossing van netcongestie door het faciliteren van netverzwaring en uitbreiding. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor fysieke ontwikkelingen en energievoorziening is nu een bepalende factor geworden. Zonder voldoende netcapaciteit kunnen projecten vertraagd of stilgelegd worden, wat netcongestie tot een economische en sociale kwestie maakt.

Dit vraagt om slimme oplossingen en het verlagen van transportcapaciteit om ruimte te maken voor prioriteiten. Gemeenten moeten vooruitdenken en netcapaciteit integreren in ruimtelijke planning. Ze spelen een cruciale rol in het faciliteren van energie-infrastructuur, met 50.000 nieuwe trafohuisjes en 100.000 km kabels tot 2050.

Samenwerking met netbeheerders en woningcorporaties is essentieel. Het omgaan met schaarste is noodzakelijk, aangezien nieuwe grootverbruiksaansluitingen niet altijd mogelijk zijn. Gemeenten kunnen bedrijven en burgers stimuleren om flexibeler met energie om te gaan. Door strategisch te plannen en samenwerken kunnen gemeenten toch hun ambities waarmaken en kansen in de energietransitie benutten.