Leiderschap op de proef gesteld: acteren op verschillende speelvelden

In tijden van bezuinigingen staan publieke organisaties voor grote uitdagingen. Het is een periode waarin leiderschap een cruciale factor is om tot succesvolle resultaten te komen. En een periode waarin leiderschap in publieke organisaties ook op de proef wordt gesteld. Het dragen van de verantwoordelijkheid voor goede (bezuinigings)resultaten, vraagt veel van hen. Als leider begeef je je (natuurlijk) op verschillende speelvelden. En op ieder van die speelvelden wordt iets anders van je gevraagd. In deze korte blog beschrijven wij 4 belangrijke speelvelden die leiders in publieke organisaties in tijden van bezuinigingen te “bespelen” hebben. En wat dat van hen (persoonlijk) vraagt.

1. Samen met je directie of MT: “sturing vanuit eenheid met ruimte voor twijfel”

De meeste leiders worden in tijden van bezuinigingen aangesproken op meerdere loyaliteiten. Vanuit je “eigen” team, afdeling of directie wordt van je verlangd dat je “goed bent” voor je eigen club. En vanuit het bestuur wordt niet zelden gedrukt op korte termijn resultaten terwijl je zelf de verantwoordelijkheid voor de toekomstbestendigheid van financiële keuzes voelt.

Een belangrijke basis voor effectief leiderschap is een veilige haven van waaruit gestuurd kan worden. Een directieteam of MT waar leiders hun twijfels en zorgen op tafel kunnen leggen. En van waaruit deze twijfels, zorgen en verantwoordelijkheden gezamenlijk kunnen worden afgestemd en effectief worden gecommuniceerd.

2. Naar je bestuur: “stevige feiten, stevige persoonlijkheid”

Een bezuinigingsopgave is voor niemand eenvoudig. Zeker voor bestuurders niet. In onze adviespraktijk komen wij met enige regelmaat in aanraking met bestuurders die lastige bezuinigingskeuzes bij voorkeur uit de weg gaan. Dit vraagt allereerst om een stevige onderbouwing waar men niet omheen kan. Stevig de feiten op orde. Hoe spannender het wordt, hoe belangrijker het is. Het klinkt zo obligaat, maar de praktijk blijkt weerbarstiger.

En met stevige feiten kun je als leider ook zelf stevig staan. Grofweg zien wij twee stromen: de leiders die hun bestuur objectief keuzes voorleggen. En wij zien leiders die in de keuzes die voorgelegd worden, ook hun mening geven. Ieder haar of zijn stijl. Maar wij denken dat effectieve bezuinigingen alleen succesvol zijn wanneer deze tot stand zijn gekomen in een scherp bestuurlijk-ambtelijk gesprek. Een eigen mening is daarin, mits expliciet, moeilijk weg te denken.

3. Naar je collega’s op de werkvloer: “Afbakenen! Niet alles gaat over bezuinigingen, de tent moet draaien”

Bezuinigingen kunnen een verlammend effect hebben op de organisatie, afhankelijk van de omvang ervan. Vanaf het moment dat in werkgroepjes gewerkt gaat worden aan de besparingsopgave, verandert de dynamiek. Dit vraagt van het leiderschap vooral een heldere koers. Het grootste risico dat wij zien is dat alles ter discussie gesteld wordt in het licht van de bezuinigingen. Het is jouw taak als leider om daarin duidelijkheid te scheppen. Niet alles gaat over bezuinigingen. Er is niemand bij gebaat als het dagelijkse werk stil valt. Dat vraagt helderheid en afbakening vanuit het leiderschap.

De onrust die een voorgenomen bezuiniging met zich mee brengt, verlangt een helder proces. Als leider ben jij niet alleen één van de actoren in dit proces. Van jou wordt ook verlangd dat je hoeder bent van dit proces. Laat je niet verleiden om te snel mee te gaan in de inhoud van de bezuinigingsopgave: “jij weet immers ook goed waar er wél en niet bezuinigd kan worden”. Collega’s zullen jou volgen en voor je het weet is er meer onrust dan bij de aankondiging. Breng je organisatie in stelling door het inrichten van een ordentelijk proces. Niet altijd leuk, wel ontzettend belangrijk.

De volgende stap

Hiemstra & De Vries ondersteunt gemeenten in het versterken van hun strategische focus en het concreet vertalen in slimme acties. Wil je meer weten over hoe jouw gemeente deze uitdagingen kan aanpakken? Neem contact met ons op. Meer informatie over onze dienstverlening rondom waardegedreven bezuinigen vind je hier.