Innovatie: de hefboom voor waardegedreven keuzes

In een tijd van toenemende financiële druk en maatschappelijke complexiteit is innovatie niet langer vrijblijvend, maar een onmisbaar middel om als gemeente goede dienstverlening te blijven bieden. Hoewel pijnlijke keuzes soms onvermijdelijk zijn, is inzetten op innovatie een must. Investeren in het innovatieve vermogen van je organisatie: ook (of misschien wel juist) in tijden van schaarste.

Innovatie in de praktijk

De kracht van innovatie zit in de praktische toepassing. Inspirerende voorbeelden laten zien hoe gemeenten innovatieve oplossingen inzetten om complexe uitdagingen te overwinnen:

1. Efficiënter door inzet van technologie

Bij de gemeente Leeuwarden worden meer dan 50 digitale collega’s ingezet via Robotic Process Automation (RPA). Dit is een technologie waarbij repetitieve administratieve taken, zoals het verwerken van formulieren en aanvragen, door software worden overgenomen. Hierdoor waren slechts vier medewerkers nodig voor de uitvoering van de TOZO-regeling, wat illustreert hoe technologie gemeenten helpt meer te bereiken met minder mensen — cruciaal gezien de krapte op de arbeidsmarkt.

2. Doeltreffender door datagedreven werken

Sturen op een houdbaar systeem – De financiële druk bij gemeenten is grotendeels ontstaan door de kostenstijging in de jeugdhulp: in 10 jaar tijd zijn de kosten ruim verdubbeld van 3,5 naar 8 miljard. Daarbij komt dat het budget hiervoor niet mee is gestegen, en de komende jaren zelfs stevig zal afnemen.  Amsterdam en Tilburg zijn voorbeelden van gemeenten die met een duidelijke koers en meerjarenstrategie sturen op het realiseren van de transformatiedoelen. Hiervoor benutten zij voorspelmodellen die door jarenlang gebruik zijn geoptimaliseerd en inzicht geven in kosten. Verbetermaatregelen vertalen ze in businesscases, zodat ze monitoren en bijsturen op de financiële, maatschappelijke en intentionele effecten. Een voorbeeld van een maatregel in Tilburg met positieve effecten op inhoud en financiën: het instellen van een schakelteam binnen de Wmo. Het advies van het schakelteam was een vast onderdeel in het organiseren van specialistische hulp voor de jeugdige uit de jeugdhulpregio Hart van Brabant. Dit was een regionale pilot die inmiddels een plek heeft gekregen in de lokale toegangsteams. Data helpt om een lerend stelsel te creëren en stevig te sturen op resultaten. Effectieve samenwerking tussen beleid, uitvoering en bedrijfsvoering is hierbij cruciaal.

3. Effectiever door slimmer teams te organiseren

Het samenstellen van multidisciplinaire teams, waarin financiële, beleidsmatige en uitvoerende expertise samenkomt, helpt gemeenten complexe vraagstukken sneller en effectiever aan te pakken. Een voorbeeld hiervan is de gemeente Rotterdam, die haar werkprocessen heeft geoptimaliseerd om beter aan te sluiten bij de Omgevingswet. Door beleidsmakers, technisch specialisten en wijkcoördinatoren samen te brengen, ontstond een concreet en haalbaar plan dat breed draagvlak kreeg bij inwoners en bedrijven. Dit laat zien dat een andere organisatie van teams kan leiden tot snellere, betere resultaten en meer impact.

Urgentie om te handelen

Met het zogenaamde ‘Ravijnjaar’ in zicht is het essentieel verder te kijken dan alleen de pijn van noodzakelijke keuzes. Innovatie biedt kansen om met beperkte middelen blijvende waarde te creëren. Dit vraagt echter meer dan technologie: een cultuur waarin leren, samenwerken en vooruitdenken centraal staan, is onmisbaar. Het bouwen van een innovatief vermogen binnen de organisatie — van leiders en beleidsadviseurs tot uitvoerende medewerkers — is essentieel.

Start vandaag

Innovatie is de hefboom waarmee gemeenten waardegedreven keuzes kunnen versterken. Het maakt organisaties wendbaar, vergroot de impact en ondersteunt slimme beslissingen. In tijden van bezuinigingen is innovatie onmisbaar: het biedt duurzame oplossingen die verder reiken dan alleen korte termijn keuzes. Begin klein, maak een scherpe selectie van initiatieven op basis van duurzame impact en ga direct aan de slag. De vraag is niet óf je innovatie inzet, maar hóe. Leren van elkaar, goede voorbeelden delen en met een veranderkundige blik naar het innovatieve vermogen van de eigen organisatie kijken, is cruciaal.

De volgende stap

Hiemstra & De Vries ondersteunt gemeenten in het versterken van hun strategische focus en het concreet vertalen in slimme acties. Wil je meer weten over hoe jouw gemeente deze uitdagingen kan aanpakken? Neem contact met ons op. Meer informatie over onze dienstverlening rondom waardegedreven bezuinigen vind je hier.