Ingrediënten voor (meer) samenhang in Omgevingsbeleid

Heb jij ook dat knagende gevoel dat het gemeentelijke omgevingsbeleid beter op elkaar afgestemd kan en moet worden? En wil je de stapeling van beleid, een veelgenoemd knelpunt bij het versterken van uitvoeringskracht, te lijf gaan? De gemeenten Apeldoorn, Leiden, Rotterdam, Den Haag, Harderwijk, Amersfoort, Oisterwijk en Valkenswaard vonden elkaar in een gedeelde behoefte aan meer samenhang en een beter werkend beleidshuis. Op 26 maart kwamen zij bijeen, gewapend met concrete praktijkvoorbeelden, om gezamenlijk opzoek te gaan naar de inzichten die hun verder helpen. Dat leverde waardevolle inzichten en een wenkend perspectief op.

Sinds enkele maanden is de Omgevingswet in werking getreden, de wet en het gedachtengoed erachter bieden de nodige handvatten om meer orde te scheppen in beleidsinstrumenten en processen. Trees van de Schoot schetste een wenkend perspectief hoe, met de Omgevingswet in de hand, het geheel van omgevingsbeleid een opfrisbeurt kan krijgen. Het nieuwe instrumentarium van de Omgevingswet biedt kansen om het beleidshuis, het geheel van beleid van omgevingsvisie tot en met omgevingsplan, aan te pakken.

Dat wenkende perspectief van inzichtelijk en overzichtelijk beleid is niet de enige reden om werk te maken van het ontstapelen van omgevingsbeleid. De urgentie om concrete stappen te zetten in het realiseren van meer woningen, het verbeteren van de lokale waterkwaliteit, het beschermen tegen extreem weer et cetera vraagt om goed uitvoerbaar omgevingsbeleid. De druk is ook groot vanwege problemen met capaciteit binnen het fysieke domein. Het is daarom extra belangrijk om gericht en effectief te werk te gaan. De praktijk waarin verschillend (sectoraal) ruimtelijk beleid elkaar tegenwerkt, met elkaar schuurt of simpelweg niet effectief is frustreert.

Naast het gesprek over het beleidshuis kwamen ook concrete voorbeelden aan de orde zoals het wegingsmodel van Apeldoorn en de Omgevingskamer van Amersfoort, twee interessante voorbeelden van de zoektocht naar uniforme werkwijzen rondom specifieke ruimtelijke processen. Zo biedt het Apeldoorns Wegingsinstrument een manier om ruimtelijke initiatieven te wegen op een manier die voor zowel initiatiefnemer als betrokken ambtenaar meer inzicht geeft. Het maakt de afweging waarom iets wel of niet kan expliciet. Essentieel om in de berg beleid je weg te vinden. Om de inhoudelijke samenhang in bestaand beleid te verbeteren, is eerst een duidelijk overzicht van de bestaande beleidsmaatregelen en ambities nodig. Op basis hiervan kunnen gerichte keuzes maken over waarop juist wel op te gaan richten en wat minder prioriteit krijgt

Zo vonden we op een leerzame middag samen met de aanwezige gemeenten drie ingrediënten die helpen om samenhang in het omgevingsbeleid te brengen. We vonden ingrediënten voor een samenhang in het omgevingsbeleid in een uniforme werkwijze, leiderschap en sturing, en discipline en commitment.

Samenhang door Uniforme werkwijze

Een uniforme werkwijze in omgevingsbeleid zorgt voor mee inzicht bij zowel de burger, medewerkers binnen de organisatie als bestuurders. In principe biedt de Omgevingswet hiervoor de benodigde instrumenten. Maar dat vraagt wel een samenhangende aanpak. Dat gaat uit van het opstellen van één integrale omgevingsvisie, ontwikkel van daaruit meerdere gerichte programma’s en stel een omvattend omgevingsplan op. Hou het overzichtelijk, en voeg hier verder niets aan toe. Trek dit ook door in de manier waarop je deze instrumenten opstelt. Zorg voor compacte en simpele beleidsdocumenten: wat moet er minimaal instaan, en wat mag er missen. En ga aan de slag met dit gemeente breed op eenzelfde manier te doen. In Amersfoort hebben ze de Amersfoortse Omgevingskamer ingericht, die helpt bij de integrale afstemming over beleid. En voorkomt niet alleen tegenstrijdig beleid, maar voorkomt ook een wildgroei aan allerlei afzonderlijk sectoraal beleid.

Samenhang door sturing

Discipline en standaardiseren. Dat is de kern van hoe te sturen op samenhang in het omgevingsbeleid. Samenhangend beleid vereist dat we ons houden aan de uniforme werkwijze die we met elkaar hebben afgesproken. Dat is ook een oproep aan alle gemeentesecretarissen, directeuren en managers om zich sterk te maken voor zo’n gestandaardiseerde aanpak in het omgevingsbeleid. Wanneer zij dit belichamen, kunnen we echte samenhang bereiken. Dit vraagt om geduld en toewijding. Erkenning hiervoor is essentieel.

Samenhang door discipline en commitment

Om daadwerkelijk deze samenhang te bewerkstelligen is sturing alleen niet genoeg. Het vergt uiteindelijk van ons allemaal wat. Het vraagt de discipline opbrengen om ook echt te werken volgens de afspraken die we met elkaar maken. Waarbij er commitment is van iedereen in de organisatie. Zowel raad, college, management en ambtelijke organisatie moeten zich committeren aan de manier van werken. Zo zorgen we samen voor samenhang in het Omgevingsbeleid.

Oproep

We zijn nu twee keer met een afvaardiging van verschillende gemeenten bijeengekomen om ervaringen uit te wisselen rondom ‘Samenhang in Omgevingsbeleid’. We zijn echter nog lang niet uitgepraat. We willen na de zomer weer samen komen. Dan zijn we in Amersfoort te gast. Wil jij hierbij aansluiten? Laat ons dit dan weten via: jeroen.steegmans@hiemstraendevries.nl

Verder praten met Fleurianne of Jeroen naar aanleiding van dit nieuwsbericht?

Actuele berichten Kennis & Inzicht

Bekijke alle berichten
arrow_forward
arrow_back

2024 Copyright - Hiemstra & De Vries