Gemeentefinanciën onder druk: kies weloverwogen voor de waardegedreven weg van de meeste weerstand

Veel gemeenten staan voor moeilijke keuzes. Het ravijnjaar nadert, en de gemeentefinanciën staan onder druk. Op dit moment zien wij veel van onze opdrachtgevers bezuinigingsprocessen in hun organisaties starten. Processen waar soms pijnlijke keuzes nodig zijn. Maar ook waar pijnlijke keuzes als een roze olifant in de kamer staan. Onze stelling: ga pijnlijke keuzes niet uit de weg, maar ga ze weloverwogen en waardegedreven aan. Kies niet voor de weg van de minste weerstand, maar waardegedreven de weg van de meeste weerstand.

Niet zelden zien we dat in de aanpak van bezuinigingen de focus wordt gelegd op het zoeken naar de minst pijnlijke besparingen. En die besparingen komen vaak als een boomerang terug. Denk bijvoorbeeld aan het uitstellen van specifieke beheer- en onderhoudswerkzaamheden. Het levert op de korte termijn een besparing op. Op de lange termijn betekent dit het uitstellen van je wettelijke taak. Wij pleiten voor waardegedreven keuzes, waarbij de maatschappelijke impact en lange termijn waarde centraal staan.

Dit vraagt om weloverwogen en waardegedreven een bezuinigingsproces te starten.

Weloverwogen vraagt van gemeenten scherp inzicht in hun eigen begroting. En de maatschappelijke impact van wijzigingen in die begroting. Impact op de korte- en de lange termijn. In onze dagelijkse adviespraktijk zien wij te vaak dat dit inzicht niet of slechts bij een (te) beperkte groep collega’s aanwezig is om politiek en bestuur goed in stelling te brengen. Met als gevolg dat een te grote focus op de korte termijn op de loer ligt.

Waardegedreven bezuinigen vraagt om het definiëren van maatschappelijke (zo veel als mogelijk gedeelde) waarden. Het bekendste voorbeeld hiervan is misschien wel het “ongelijk investeren voor gelijke kansen” mantra dat in onze hoofdstad wordt gehanteerd. Maar je kan ook denken aan het uitgangspunt dat alle domeinen ten diensten staan van de uitvoering van het sociaal domein, wat één van onze Noordelijke gemeenten lange tijd heeft gehanteerd.

Het uitwerken van een toepasbaar afwegingskader op basis van het inzicht in de impact van wijzigingen in de begroting en een aantal helder gedefinieerde gedeelde waarden, vraagt misschien de nodige inspanning. Maar het leidt in ieder geval tot keuzes waarbij de korte- en lange termijn effecten zijn overzien. En misschien nog belangrijker; waarbij de waarden van de gemeente en gemeenschap centraal staan.

Het kost tijd. Het vereist politiek, bestuurlijk en ambtelijk de nodige moed. Maar weloverwogen, gezamenlijk de waardegedreven de weg van de meeste weerstand bewandelen, levert op de lange termijn altijd het meeste op.

De volgende stap

Hiemstra & De Vries ondersteunt gemeenten in het versterken van hun strategische focus en het concreet vertalen in slimme acties. Wil je meer weten over hoe jouw gemeente deze uitdagingen kan aanpakken? Neem contact met ons op. Meer informatie over onze dienstverlening rondom waardegedreven bezuinigen vind je hier.