Helpt beter presteren!

De eerste stappen voor een goede aansluiting tussen onderwijs en wijkteams

Uitgangspunt van Passend Onderwijs en decentralisatie Jeugdzorg is gelijk: denk en organiseer vanuit de jongere! Snel, dichtbij, preventief en in samenspraak met de jongere en ouders zijn belangrijke uitgangspunten van beide velden. In veel gemeenten zijn sociale wijkteams vanaf 1 januari de toegangspoort tot de zorg voor jeugd en daarmee essentieel bij de ondersteuning van jongeren. Een goede verbinding tussen de ondersteuning op school en de ondersteuning thuis is dan ook randvoorwaardelijk om effectieve ondersteuning te bieden aan jongeren met een zorgvraag.

Wij zien dat het onderwijsveld en de gemeenten hier vaak over in gesprek zijn, maar dat dit nog onvoldoende leidt tot succesvolle samenwerking. De complexe inrichting van het werkveld in regio’s, met verschillend mandaat binnen samenwerkingsverbanden én verschillende sturings- en verantwoordingsmechanismen leiden vaak af van wat nodig is voor de jongere op school en thuis. Hierdoor komt samenwerking moeizaam tot stand. Echter, het moment om slim te verbinden en slim samen te werken nadert. Maar hoe kan je de samenwerking organiseren? Wat zijn dan de eerste stappen?

In verschillende regio’s zijn wij betrokken om de aansluiting vorm te geven. We geven graag een aantal aandachtspunten mee die wij in de praktijk zijn tegengekomen.

Maak het speelveld inzichtelijk

De systeemwerelden ondersteuning en zorg voor jeugd én onderwijs sluiten vaak niet geheel op elkaar aan. Onderwijs is bijvoorbeeld georganiseerd in samenwerkingsverbanden veelal over gemeentegrenzen heen. Er bestaat regionale samenwerking tussen gemeenten en scholen op het gebied van RMC, welke niet altijd overeenkomt met de regionale samenwerking tussen gemeenten voor de zorg voor jeugd. Daarnaast komen jongeren op de VO-scholen en Mbo’s vaak niet uit de wijk van de school en wonen mogelijk zelfs buiten de gemeente. Zorg dat alle betrokken partijen de complexiteit van het speelveld kennen en maak op verschillende niveaus- lokaal, regionaal en bovenregionaal- de gewenste aansluiting inzichtelijk.

Ondersteuningsstructuur school

Sluit de zorgstructuur van de wijkteams zo goed mogelijk aan bij de interne ondersteuningsstructuur van de scholen. Scholen zijn een belangrijke vindplaats voor jongeren die ondersteuning nodig hebben en spelen een grote rol in het kader van vroegsignalering. Wanneer er snel geschakeld en actie ondernomen wordt, bespaart dit in een later stadium duurdere zorg. Probeer aan te sluiten op wat op school nu al bewezen effectief is en bouw dit verder uit. Stuur hierbij op korte lijnen en zo weinig mogelijk schakels. Een voor school én ouders en jongeren vertrouwd gezicht vanuit het wijkteam die de regie draagt over de zorg zorgt voor laagdrempelige toegang en snel schakelen. Een deskundige jeugdhulpverlener, regelmatig aanwezig op school en de wetend wat op school speelt, kan deze schakelfunctie vervullen.

Eigen verantwoordelijkheid en vertrouwen

Maak heldere afspraken over de onderlinge rolverdeling en werk vanuit een basis van verantwoordelijkheid en vertrouwen. Laat ruimte aan de scholen om de zorgstructuur in te richten naar de eigen situatie en ondersteun hier vanuit de professionals in het wijkteam bij waar dat aanvullend is.

De aansluiting tussen onderwijs en wijkteams biedt specifiek ook nieuwe kansen voor de problematiek rondom thuiszitterproblematiek en voortijdig schoolverlaten. Hierin spelen nu de trajectbegeleiders RMC en leerplichtambtenaren een grote rol. Met een betere aansluiting van onderwijs en wijkteams zal ook hun rol veranderen. Dit vraagt dus ook om herziening van het samenspel tussen onderwijs, wijkteam en leerplicht/trajectbegeleider RMC. Natuurlijk met als uiteindelijk doel: de jongere begeleiden naar zelfredzaamheid in de toekomst.


Deel: