Helpt beter presteren!

Van nieuwe woorden naar nieuw gedrag in het sociaal domein

Gemeenten werken hard aan alle ontwikkelingen in het sociaal domein. Er worden extra taken en bevoegdheden overgeheveld naar gemeenten, op de thema’s AWBZ, de Jeugdzorg, de invoering van de Participatiewet en Passend Onderwijs. Visies worden geformuleerd, kadernota’s geschreven en plannen van aanpak opgesteld. Alles om de transities te organiseren en te structureren. Papier is geduldig maar de échte transformatie vindt plaats aan de keukentafel, in de hoofden van burgers, van professionals en managers. Ondanks dat veel nog onzeker, niet geheel uitgewerkt, of niet georganiseerd is, bieden de transities kansen om gebreken uit het oude systeem te verbeteren. Wij zijn samen met de Regio Rivierenland aan de slag gegaan om nu nog abstracte uitgangspunten als ‘eigen kracht’ en ‘meer ruimte voor de professional’ te vertalen naar de praktijk. Door te werken met acteurs hebben we dit zo concreet en tastbaar mogelijk gemaakt. Bekijk onderaan deze pagina het filmpje van deze dag.

Zijn jullie al bezig met de overgang van papier naar gedrag?

De reflex van veel gemeenten is om zich vooral te richten op de transities met beleidskeuzes, sturingsmodellen, financiering, inkoop en dienstverlening. Noodzakelijk, maar niet voldoende voor duurzame vernieuwing. Het risico is dat alle energie gaat zitten in creëren van papieren werkelijkheden en bedenken van nieuwe woorden om de complexiteit te vangen. Hoewel dit deels begrijpelijk en zelfs verklaarbaar is vanuit de denkwereld van managers en beleidsmedewerkers, trappen we weer in de oude bekende valkuil: we voeden het systeem. Dit terwijl we allemaal begrijpen dat het succes van de transities en noodzakelijke transformatie staat of valt bij veranderingen in de praktijk.

Waarom dan toch deze reflex? Deels omdat gemeenten op zoek zijn naar hun nieuwe rol en dit vanuit oude kaders, kennis en gewoonten invullen. Deels omdat samenwerking en het voeren van gesprekken tijd kost en iedereen die werkzaam is in het sociaal domein heel druk is met dagelijkse ontwikkelingen. Deels omdat er angst is om over relatief onbekende thema’s (bijvoorbeeld persoonlijke verzorging en begeleiding) in gesprek te gaan met partners die wellicht veel meer weten en hun eigen belangen hebben. Deels ook omdat we bang zijn voor weerstand bij burgers, die nog denken vanuit het oude paradigma. 

Toch weten we allemaal hoe bevrijdend en noodzakelijk het is om met elkaar in gesprek te gaan. Op dit soort gesprekken, met partners en burgers, kun je je voorbereiden. In de regio Rivierenland zijn we hiermee gestart, waardoor medewerkers met meer vertrouwen en plezier gesprekken kunnen voeren. In combinatie met een gestructureerde transitie biedt dit vele voordelen:

  • het biedt tijdig nieuwe inzichten. Door nu te werken aan houding en gedrag ondervind je in een vroeg stadium wat wel en niet werkbaar is. Het legt dilemma’s bloot die je anders niet had gezien. Het geeft daarnaast een goed beeld waar nog aan gewerkt moet worden om de plannen op papier te laten slagen.
  • mensen worden tijdig betrokken bij de gewenste veranderingen. Het is zonde om eerst helemaal uit te schrijven wat straks anders moet, terwijl we daar ook nu al aan kunnen werken. Direct met elkaar om de tafel zitten om samen het gesprek te voeren over hoe we beter kunnen samenwerken is veel effectiever.
  • het voorkomt dat oude patronen zich voortzetten. Het is van belang de praktijk en de visie zo snel mogelijk bij elkaar te brengen. Anders ontstaat een verhaal op papier wat niet linkt met de praktijk, wat de kans vergroot dat patronen bij hetzelfde blijven.

Neem als voorbeeld ‘eigen kracht’. Een uitgangspunt voor de drie transities voor veel gemeenten. Uiteraard is het noodzakelijk dit in een visie op papier te zetten. Echter, daarmee is het nog niet gerealiseerd. Wij zijn daarom gaan onderzoeken: wat zegt en doet de medewerker in de front-office straks anders bij het stimuleren van de eigen kracht van de burger? Hoe geeft de beleidsmedewerker eigen kracht een plek in hun opdrachtgeverschap richting partners? Gaan bestuurders ander gedrag vertonen als ze klachten van cliënten krijgen dat ze het niet eens zijn met een afwijzing van de gemeente? En, welke competenties hebben leidinggevenden nodig om medewerkers te coachen dat ze ‘eigen kracht’ vormgeven? 

Hiemstra & De Vries begeleidt houding en gedragmiddag in Regio Rivierenland

In de Regio Rivierenland helpen wij een tiental gemeenten bij de implementatie van de transities. Ook specifiek op het onderwerp houding en gedrag. Acteurs speelden een aantal keer een scene uit de praktijk waarbij beleidsmedewerkers, leidinggevenden en mensen van de front-office mochten regisseren. Met steeds de vraag ‘als dit de uitgangspunten zijn voor de nieuwe situatie, hoe ziet dat er straks in concreet houding en gedrag uit?’. Deze werkvorm zorgde voor het gesprek tussen verschillende medewerkers. Zo raakten beleidsmedewerkers in gesprek met mensen van de front-office over wat zij wel en niet moesten kunnen. Daarnaast gaf het werken met acteurs ons meer inzicht in de dilemma’s die spelen als je de uitgangspunten tot uitvoering brengt. Bijvoorbeeld, in hoeverre is ‘eigen kracht’ toe te passen op de nieuwe doelgroepen? Tot slot leverde de middag input voor wat nog allemaal georganiseerd moet worden om de transformatie te laten slagen, zoals trainingen, intervisies en benodigde competenties. 

Bekijk hier het filmpje om een indruk te krijgen van de houding en gedragmiddag bij Regio Rivierenland

Bekijk hier  

Meer weten?

Wil je meer weten over houding en gedrag en onze aanpak hierin? Neem dan contact op met Bertram van der Wal:

E: bertram.vanderwal@hiemstraendevries.nl 
T: 06 273 193 55


Deel: